ป้อมวิเชียรโชฎก (Wichianchot Fort) เป็นโบราณสถานสำคัญที่เปรียบเสมือนสัญลักษณ์ทางประวัติศาสตร์ของเมืองมหาชัย จังหวัดสมุทรสาคร สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2371 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3) โดยโปรดเกล้าฯ ให้พระยาโชฎึกราชเศรษฐี (ทองจีน) เป็นแม่กองก่อสร้าง เพื่อใช้เป็นแนวป้องกันปากแม่น้ำท่าจีนจากการรุกรานของญวน ในช่วงกรณีพิพาทเกี่ยวกับเจ้าอนุวงศ์แห่งเวียงจันทน์ นับเป็นหลักฐานสำคัญที่สะท้อนถึงยุทธศาสตร์การป้องกันประเทศในสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์

ลักษณะทางสถาปัตยกรรมของป้อมเป็นแบบก่ออิฐถือปูน กำแพงมีความกว้างประมาณศอกเศษ และสูงราว 6 ศอก หรือประมาณ 3 เมตร จุดเด่นอยู่ที่แนวหอรบซึ่งเรียงรายตามช่องกำแพง โดยไม่มีป้อมยามแยกต่างหาก แต่ใช้เป็นช่องสำหรับตั้งปืนใหญ่ ปัจจุบันยังคงเหลือปืนใหญ่โบราณแบบเหล็กหล่อทั้งท่อน ซึ่งบนกระบอกปืนปรากฏตราสัญลักษณ์รูปมงกุฎของราชวงศ์อังกฤษ พร้อมอักษร “G R” (George Rex) และคำว่า “BACON” แสดงให้เห็นถึงการนำเข้าอาวุธจากต่างประเทศในยุคนั้น

บรรยากาศโดยรอบป้อมวิเชียรโชฎกในปัจจุบันตั้งอยู่ใจกลางเมืองมหาชัย ใกล้ศาลากลางจังหวัดสมุทรสาครและศาลหลักเมือง พื้นที่บางส่วนได้รับการปรับปรุงให้เป็นสวนสุขภาพ 60 พรรษามหาราชินี ทำให้บริเวณนี้มีความร่มรื่น เหมาะแก่การพักผ่อนหย่อนใจของประชาชน แม้ว่ากำแพงป้อมจะเหลืออยู่เพียงบางด้าน ได้แก่ ทิศเหนือ ทิศใต้ และทิศตะวันออก แต่ผนังอิฐเก่าและต้นไม้ใหญ่ที่ขึ้นแทรกตามแนวกำแพงช่วยเสริมให้สถานที่แห่งนี้ดูขรึมขลังและเปี่ยมด้วยมนต์เสน่ห์ทางประวัติศาสตร์

สำหรับนักท่องเที่ยวและผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ การมาเยือนป้อมวิเชียรโชฎกนอกจากจะได้ชมและถ่ายภาพกับปืนใหญ่โบราณและกำแพงเมืองเก่าแล้ว ยังสามารถเดินเชื่อมต่อไปยังศาลหลักเมืองสมุทรสาคร หรือศาลเจ้าพ่อวิเชียรโชติ ซึ่งเป็นศูนย์รวมศรัทธาของชาวประมงมหาชัย รวมถึงเดินชมวิถีชีวิตและความคึกคักของย่านตลาดมหาชัยได้ในทริปเดียว

รถยนต์ส่วนตัว:

• จากกรุงเทพฯ ใช้ถนนพระราม 2 เข้าสู่ตัวเมืองมหาชัย มุ่งหน้าไปยังศาลากลางจังหวัด ป้อมจะตั้งอยู่ริมน้ำใกล้กับศาลหลักเมือง มีที่จอดรถสะดวกสบายรอบบริเวณ

รถไฟ:

• ลงที่สถานีรถไฟมหาชัย แล้วเดินเท้าต่อมาประมาณ 10-15 นาที (ประมาณ 800 เมตร) ผ่านย่านตลาดมหาชัยมาทางศาลหลักเมือง

ทางเรือ:

• หากมาจากฝั่งท่าฉลอม สามารถนั่งเรือข้ามฟากมาลงที่ท่าเรือมหาชัยแล้วเดินต่อมายังป้อมวิเชียรโชฎกได้ไม่ไกล

ช่วงเวลาที่แนะนำ:

• แนะนำให้มาช่วงเช้า (08:00 - 10:00 น.) หรือช่วงบ่ายแก่ๆ (16:00 น. เป็นต้นไป) เพื่อเลี่ยงอากาศร้อน และจะได้แสงที่สวยงามในการถ่ายรูปกำแพงป้อม

กิจกรรมแนะนำ:

• หลังจากชมป้อมแล้ว ควรแวะไปไหว้ขอพรที่ศาลหลักเมืองและศาลเจ้าพ่อวิเชียรโชติเพื่อความเป็นสิริมงคล

การเดินชม:

• เนื่องจากพื้นที่ตั้งอยู่ใกล้แหล่งชุมชนและสถานที่ราชการ สามารถจอดรถไว้ที่เดียวแล้วเดินชมป้อม ศาลหลักเมือง และตลาดมหาชัยได้ครบในทริปเดียว

ค่าเข้าชม

• ฟรี (ไม่มีค่าใช้จ่าย)

เวลาทำการ

• เปิดให้เข้าชมพื้นที่ภายนอกได้ตลอด 24 ชั่วโมง

• แนะนำช่วงเวลา 08:00 – 18:00 น. เพื่อความปลอดภัยและมองเห็นรายละเอียดทางประวัติศาสตร์ได้ชัดเจน