โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาเขื่อนบางปะกง (Bang Pakong Water Transmission and Maintenance Project) ตั้งอยู่บนแม่น้ำบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา เป็นโครงการชลประทานขนาดใหญ่ของกรมชลประทานที่มีบทบาทสำคัญต่อการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำในลุ่มน้ำบางปะกงตอนล่าง โครงการนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อควบคุมระดับน้ำในแม่น้ำ ลดปัญหาน้ำเค็มรุกล้ำจากอ่าวไทยในช่วงฤดูแล้ง และสนับสนุนการใช้น้ำเพื่อการเกษตร อุปโภคบริโภค และระบบนิเวศในพื้นที่ลุ่มน้ำตอนกลางและตอนล่างของภาคตะวันออกของประเทศไทย

การก่อสร้างเขื่อนทดน้ำบางปะกงเริ่มขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 2539 และแล้วเสร็จประมาณปี พ.ศ. 2542 ก่อนเริ่มเปิดใช้งานอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2543 โดยมีลักษณะเป็น “ประตูระบายน้ำ” ที่สามารถเปิด–ปิดเพื่อควบคุมการไหลของน้ำในแม่น้ำได้ โครงสร้างนี้ไม่ได้เป็นเขื่อนกักเก็บน้ำขนาดใหญ่แบบอ่างเก็บน้ำ แต่เป็นระบบควบคุมระดับน้ำและการไหลตามธรรมชาติของแม่น้ำ โดยอาศัยประตูระบายน้ำและโครงสร้างประกอบ เช่น สะพานทางเข้า ทางบริการ และอาคารควบคุมระบบน้ำ

แม่น้ำบางปะกงเป็นแม่น้ำสายสำคัญของภาคตะวันออกที่มีลักษณะเฉพาะคือ “น้ำกร่อย” เนื่องจากได้รับอิทธิพลจากน้ำทะเล ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของความเค็มตามฤดูกาล โดยเฉพาะช่วงฤดูแล้งที่น้ำทะเลสามารถหนุนขึ้นมาในลำน้ำได้ลึก ส่งผลให้พื้นที่เกษตรกรรมและการใช้น้ำจืดได้รับผลกระทบ โครงการเขื่อนทดน้ำบางปะกงจึงถูกออกแบบมาเพื่อกั้นและควบคุมการรุกล้ำของน้ำเค็ม รวมถึงกักเก็บน้ำจืดไว้ใช้ในช่วงที่ปริมาณน้ำในลุ่มน้ำลดลง

แม้โครงการจะช่วยเพิ่มศักยภาพการจัดการน้ำ แต่ในเชิงระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม มีการศึกษาพบว่าการควบคุมการไหลของน้ำได้ส่งผลกระทบต่อความสมดุลของแม่น้ำบางปะกง เช่น การเปลี่ยนแปลงของกระแสน้ำ การกัดเซาะตลิ่งในบางพื้นที่ และการเปลี่ยนแปลงของระบบน้ำขึ้นน้ำลงตามธรรมชาติ รวมถึงคุณภาพน้ำที่ได้รับผลกระทบจากการระบายของเสียจากชุมชนและกิจกรรมทางเศรษฐกิจในพื้นที่ลุ่มน้ำ

ในปัจจุบัน พื้นที่บริเวณเขื่อนทดน้ำบางปะกงยังทำหน้าที่เป็นโครงสร้างพื้นฐานด้านน้ำที่สำคัญของภาคตะวันออก โดยเชื่อมโยงกับการบริหารจัดการน้ำทั้งระบบลุ่มน้ำบางปะกง ซึ่งครอบคลุมพื้นที่หลายจังหวัดและมีบทบาทต่อการเกษตร อุตสาหกรรม และการดำรงชีวิตของประชาชนจำนวนมาก โดยเฉพาะในช่วงฤดูแล้งที่ต้องควบคุมการส่งน้ำอย่างเป็นระบบเพื่อป้องกันการขาดแคลนน้ำและการรุกล้ำของน้ำเค็ม

• จากตัวเมืองฉะเชิงเทรา ใช้เส้นทางถนนมหาจักรพรรดิ มุ่งหน้าไปทางตำบลบางบริบูรณ์ (ทางไปอำเภอบางคล้า) จะมีป้ายบอกทางเข้าโครงการฯ อย่างชัดเจน ระยะทางจากศาลากลางจังหวัดประมาณ 5-7 กิโลเมตร

• ไปช่วงเย็น 16.30–18.30 แสงสวยและอากาศไม่ร้อน

• เลี่ยงเที่ยงวันเพราะแดดแรงและไม่มีร่มเงามาก

• เตรียมน้ำดื่มติดตัว เพราะบริเวณค่อนข้างโล่ง

• ใส่รองเท้าสบาย เหมาะกับการเดินบนสันเขื่อน

ค่าเข้าชม:

• ไม่มีค่าเข้าชม (ฟรี)

เวลาเปิดปิดทำการ:

• เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 08.00 – 18.00 น.