สถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่า เขาพระแทว (Khao Phra Thaeo Wildlife Sanctuary) เป็นพื้นที่ป่าดิบชื้นแบบป่าดิบชื้นเขตร้อนที่ยังคงความสมบูรณ์มากที่สุดบนเกาะภูเก็ต และถือเป็นพื้นที่อนุรักษ์ทางบกที่สำคัญที่สุดของจังหวัด ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 22–23 ตารางกิโลเมตร หรือราว 13,000–14,000 ไร่ ตั้งอยู่ทางตอนกลางค่อนไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของเกาะ โดยมีภูเขาสูงสุดสูงประมาณ 442 เมตรจากระดับน้ำทะเล พื้นที่นี้ได้รับการประกาศคุ้มครองตั้งแต่ปี พ.ศ. 2512 เพื่อรักษาระบบนิเวศป่าฝนที่เคยปกคลุมทั่วทั้งเกาะภูเก็ตก่อนการพัฒนาเมืองและการท่องเที่ยวจะขยายตัวอย่างรวดเร็ว

ลักษณะเด่นของผืนป่าแห่งนี้คือโครงสร้างป่าหลายชั้นที่ซับซ้อน ประกอบด้วยไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ที่มีรากค้ำยันเถาวัลย์และไม้เลื้อยจำนวนมาก รวมถึงพืชเฉพาะถิ่นที่สำคัญ หรือปาล์มหลังขาว ซึ่งเป็นพรรณไม้หายากที่ค้นพบครั้งแรกในโลกที่บริเวณนี้ และพบได้ในพื้นที่จำกัดมากในประเทศไทย ความหลากหลายของพืชพรรณในพื้นที่ยังสะท้อนถึงความสมบูรณ์ของระบบนิเวศป่าฝนเขตร้อนที่ยังคงอยู่ โดยมีทั้งพืชพื้นล่าง เฟิร์น มอส และพืชอิงอาศัยที่ขึ้นตามต้นไม้ใหญ่

ในด้านสัตว์ป่า พื้นที่แห่งนี้เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าหลากหลายชนิด แม้ว่าสัตว์ขนาดใหญ่บางชนิดจะหายไปตามกาลเวลา แต่ยังคงพบสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดกลางและขนาดเล็ก เช่น ชะนี ลิงแสม ค่าง ชะมด อีเห็น เม่น และลิงลม รวมถึงสัตว์กีบอย่างเก้งและกระจง นอกจากนี้ยังมีนกมากกว่า 80 ชนิด เช่น นกแต้วแล้ว นกพญาปากกว้าง และนกโพระดก ซึ่งทำให้พื้นที่นี้เหมาะสำหรับการดูนกและศึกษาธรรมชาติอย่างยิ่ง สัตว์เลื้อยคลานก็มีความหลากหลายเช่นกัน ทั้งงูหลาม งูพิษ และเต่าป่า โดยสัตว์ส่วนใหญ่จะอาศัยอยู่ในพื้นที่ลึกและไม่ค่อยพบเห็นง่ายตามเส้นทางท่องเที่ยว

ภายในเขตรักษาพันธุ์ฯ มีแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติสำคัญคือ "น้ำตกโตนไทร" และ "น้ำตกบางแป" ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของเส้นทางศึกษาธรรมชาติ น้ำตกโตนไทรตั้งอยู่ใกล้ที่ทำการและเหมาะสำหรับการพักผ่อนแบบเข้าถึงง่าย ขณะที่น้ำตกบางแปมีลักษณะสูงและเป็นที่ตั้งของโครงการฟื้นฟูชะนีชื้นที่มีความหลากหลายสูง และใช้เวลาหลายชั่วโมง เหมาะสำหรับนักเดินป่าที่มีประสบการณ์หรือควรมีผู้นำทางเพื่อความปลอดภัย

นอกจากบทบาทด้านการท่องเที่ยวเชิงนิเวศแล้ว เขาพระแทวยังทำหน้าที่เป็นแหล่งต้นน้ำที่สำคัญของภูเก็ต โดยช่วยกักเก็บน้ำและรักษาสมดุลของระบบนิเวศบนเกาะ พื้นที่นี้ยังถูกใช้เป็นศูนย์ศึกษาธรรมชาติและการวิจัยด้านสิ่งแวดล้อม เนื่องจากยังคงมีสภาพใกล้เคียงกับป่าดั้งเดิมของภูเก็ตในอดีต การอนุรักษ์พื้นที่นี้จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อทั้งความหลากหลายทางชีวภาพและความยั่งยืนของทรัพยากรธรรมชาติในระยะยาว 

• จากตัวเมืองภูเก็ต ใช้ถนนเทพกระษัตรี (ทางหลวงหมายเลข 402) ไปทางอำเภอถลาง เมื่อถึงสี่แยกถลางให้เลี้ยวขวาไปตามถนนน้ำตกโตนไทร ขับตรงไปประมาณ 3 กิโลเมตรจะถึงทางเข้าสถานีฯ หรือหากไปทางน้ำตกบางแป ให้ใช้เส้นทางไปทางอนุสาวรีย์ท้าวเทพกระษัตรีท้าวศรีสุนทรแล้วเลี้ยวไปทางตำบลป่าคลอก

• ควรไปช่วงเช้าเพื่อหลีกเลี่ยงอากาศร้อนและคนเยอะ

• เตรียมน้ำดื่มให้เพียงพอเพราะไม่มีร้านค้าด้านใน

• สวมรองเท้ากันลื่นสำหรับเดินป่าหรือหินเปียก

• พกยากันยุงหรือสเปรย์กันแมลงทุกครั้ง

ค่าเข้าชม:

• ชาวไทย: ผู้ใหญ่ 20 บาท เด็ก 10 บาท

• ชาวต่างชาติ: ผู้ใหญ่ 200 บาท เด็ก 100 บาท (ค่าธรรมเนียมรวมการเข้าชมน้ำตกทั้งโตนไทรและบางแปในวันเดียวกัน)

เวลาเปิดปิดทำการ:

• 08:00 – 16:30 น. (เปิดทุกวัน)