วัดโบสถ์ (Wat Bot ) ปทุมธานี เป็นวัดเก่าแก่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาที่มีประวัติยาวนานตั้งแต่สมัยอยุธยาตอนปลาย สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2164 โดยชาวมอญที่อพยพมาจากเมืองหงสาวดีเข้ามาตั้งถิ่นฐานบริเวณลุ่มน้ำเจ้าพระยา เดิมชื่อ “วัดคลองพร้าว” ตามสภาพพื้นที่ในอดีตที่เต็มไปด้วยคลองธรรมชาติและต้นพร้าวจำนวนมาก ก่อนจะเปลี่ยนชื่อเป็น “วัดโบสถ์” เนื่องจากมีพระอุโบสถเก่าแก่ที่มีความสำคัญต่อชุมชนวัดแห่งนี้ถือเป็นหนึ่งในศูนย์รวมศรัทธาที่สำคัญของชาวปทุมธานี โดยเฉพาะชาวไทยเชื้อสายมอญในอำเภอสามโคก ซึ่งยังคงสืบทอดวัฒนธรรมและประเพณีมอญไว้อย่างชัดเจน ภายในวัดจึงมีกลิ่นอายของศิลปกรรมแบบรามัญผสมผสานอยู่ในหลายจุด ทั้งลวดลายปูนปั้น ซุ้มประตู และเครื่องประกอบสถาปัตยกรรมดั้งเดิม

เมื่อเข้าสู่บริเวณวัด สิ่งแรกที่โดดเด่นและสามารถมองเห็นได้จากระยะไกล คือ “สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) เทศนาธรรม” องค์ใหญ่สีทองอร่าม ซึ่งมีความสูงประมาณ 28 เมตร นับว่าเป็นรูปเหมือนสมเด็จโตที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย ลักษณะขององค์ท่านอยู่ในท่านั่งแสดงธรรม มีความสง่างามและเปี่ยมด้วยเมตตา ผู้คนจำนวนมากนิยมเดินทางมาสักการะเพื่อขอพรด้านโชคลาภ การงาน สุขภาพ และความเป็นสิริมงคล เชื่อกันว่าหากตั้งจิตอธิษฐานด้วยความศรัทธาจะช่วยเสริมกำลังใจและความร่มเย็นในชีวิตใกล้กันคือ “หลวงพ่อพระพุทธโสธรจำลององค์ใหญ่” พระพุทธรูปสีทองประดิษฐานเด่นอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา ออกแบบให้มีลักษณะคล้ายองค์จริงที่จังหวัดฉะเชิงเทรา รายล้อมด้วยลานกว้างสำหรับให้พุทธศาสนิกชนกราบไหว้ ทำบุญ และร่วมพิธีสำคัญต่างๆ ในวันพระหรือเทศกาลทางศาสนา บริเวณนี้โดยเฉพาะช่วงเย็นจะมีแสงอาทิตย์สะท้อนองค์พระอย่างสวยงาม เหมาะกับการถ่ายภาพและนั่งพักผ่อนริมแม่น้ำ

อีกจุดที่น่าสนใจคือ พระอุโบสถเก่าแก่ของวัด ซึ่งยังคงรักษารูปแบบสถาปัตยกรรมดั้งเดิมไว้บางส่วน ภายในประดิษฐานพระประธานและมีภาพจิตรกรรมรวมถึงเครื่องรางของเก่าที่เกี่ยวข้องกับชุมชนมอญ นอกจากนี้ยังมี “ยอดมณฑปปั้นแปะ” และ “พระแสงอาญาสิทธิ์” ซึ่งเป็นศิลปวัตถุที่ได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมรามัญในอดีต สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างชุมชนมอญกับพระพุทธศาสนาในลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาได้อย่างชัดเจนบริเวณริมแม่น้ำเจ้าพระยาของวัดถือเป็นอีกหนึ่งเสน่ห์สำคัญ มีศาลาท่าน้ำและทางเดินเลียบแม่น้ำที่ร่มรื่น นักท่องเที่ยวนิยมมานั่งรับลม ให้อาหารปลา และชมวิถีชีวิตชุมชนริมฝั่งน้ำ โดยเฉพาะช่วงวันหยุดจะมีครอบครัวพาเด็กๆ มาให้อาหารปลาสวายและปลาเทโพจำนวนมากในเขตอภัยทาน สร้างบรรยากาศคึกคักแต่ยังคงความสงบแบบวัดริมน้ำดั้งเดิม

ด้านหน้าวัดและบริเวณโดยรอบยังมีตลาดชุมชนขนาดย่อม จำหน่ายอาหารพื้นบ้าน ขนมไทย และของฝากท้องถิ่น เช่น กาละแม ขนมถ้วย ขนมตาล มะม่วงน้ำปลาหวาน รวมถึงอาหารจานเด่นอย่างก๋วยเตี๋ยวเรือและกุยช่ายสูตรมอญ ทำให้นักท่องเที่ยวสามารถแวะพักผ่อน ทำบุญ และสัมผัสวิถีชุมชนได้ครบในจุดเดียวในช่วงเทศกาลสำคัญ เช่น วันสงกรานต์ วันมาฆบูชา และวันวิสาขบูชา วัดโบสถ์จะมีประชาชนเดินทางมาร่วมทำบุญเป็นจำนวนมาก รวมถึงมีการจัดงานประเพณีแบบไทย-มอญ เช่น การตักบาตรทางน้ำ การแห่ธง และกิจกรรมพื้นบ้านที่สะท้อนเอกลักษณ์ของชุมชนสามโคกได้อย่างน่าสนใจ จึงไม่ใช่เพียงสถานที่ท่องเที่ยวเชิงศาสนา แต่ยังเป็นพื้นที่เรียนรู้ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และวิถีชีวิตริมแม่น้ำของชาวปทุมธานีอีกด้วย