ตลาดเก่าอ่างศิลา 100 ปี (Ang Sila Old Market)  มิใช่เพียงแค่ตลาดสดทั่วไป แต่เป็น พิพิธภัณฑ์ที่มีชีวิต ซึ่งสะท้อนภาพประวัติศาสตร์ย้อนไปถึงสมัยรัชกาลที่ 4 และ 5 เดิมทีที่นี่มีชื่อเรียกว่า บ้านหิน เนื่องจากสภาพภูมิประเทศที่เป็นโขดหินจำนวนมากริมทะเล ต่อมาได้รับพระราชทานนามว่า อ่างศิลา จากพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องจากมีแอ่งหินขนาดใหญ่ที่กักเก็บน้ำฝนไว้ให้ชาวบ้านได้ใช้สอย ตัวตลาดเป็นเรือนไม้แถวที่ยื่นยาวลงไปสู่ทะเล บรรยากาศอบอวลไปด้วยวิถีชีวิตชาวเลแบบดั้งเดิมที่หาชมได้ยากในปัจจุบัน

จุดเด่นที่เป็นเอกลักษณ์และสร้างชื่อเสียงไปทั่วประเทศคือ ครกหินอ่างศิลา ซึ่งถือเป็นงานประณีตศิลป์จากภูมิปัญญาท้องถิ่น หินแกรนิตของอ่างศิลามีคุณสมบัติพิเศษคือ มีความแกร่ง เนื้อละเอียด และมีสีนวลเหลือง (หินมันปู) ซึ่งในปัจจุบันหินเหล่านี้หาได้ยากขึ้นมาก การมาที่นี่จึงไม่ใช่แค่การซื้อของใช้ แต่คือการมาชมทักษะการสกัดหินที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน นอกจากนี้ ตลาดยังเชื่อมต่อไปยัง มหาเจษฎาบดินทร์ และวัดสำคัญเก่าแก่ที่เป็นศูนย์รวมจิตใจของคนในชุมชน

ในด้านสถาปัตยกรรม ท่านจะได้พบกับ ตึกขาวและตึกแดง (มหาราชและราชินี) ซึ่งเป็นอาคารสไตล์วิกตอเรียนที่ตั้งตระหง่านอยู่ริมทะเล ตึกขาวสร้างขึ้นเพื่อเป็นที่ประทับรักษาอาการประชวรของพระบรมวงศานุวงศ์ เนื่องจากอ่างศิลาเป็นสถานตากอากาศชายทะเลแห่งแรกของประเทศไทยก่อนหน้าหัวหินเสียด้วยซ้ำ ความสำคัญทางประวัติศาสตร์นี้ทำให้ตลาดเก่าอ่างศิลามีความลึกซึ้งกว่าแหล่งท่องเที่ยวทั่วไป เพราะทุกย่างก้าวบนพื้นไม้เก่าแก่คือการเดินทับซ้อนบนเส้นทางประวัติศาสตร์ของสยามประเทศ

บรรยากาศการท่องเที่ยวจะคึกคักเป็นพิเศษด้วยเสียงการค้าขายอาหารทะเลสดๆ ที่เพิ่งขึ้นจากเรือ และ อาหารท้องถิ่นที่ใกล้สูญหาย เช่น แจงลอน (ทอดมันย่างเสียบไม้) ขนมคาวต้ม และกะปิแท้ที่ทำจากตัวเคยบริสุทธิ์ นักท่องเที่ยวจะได้สัมผัสกับกลิ่นเค็มของทะเลผสมผสานกับกลิ่นหอมของอาหารปรุงสดใหม่ พร้อมการต้อนรับที่ยิ้มแย้มจากพ่อค้าแม่ค้าที่เป็นลูกหลานชาวอ่างศิลาดั้งเดิม ทำให้การเดินตลาดที่นี่มีความเป็นกันเองและอบอุ่น

สำหรับผู้ที่ชื่นชอบงานศิลปะและวัฒนธรรม อ่างศิลาคือขุมทรัพย์ของ แรงบันดาลใจ ไม่ว่าจะเป็นลวดลายการแกะสลักไม้ของตัวอาคาร แสงเงาที่ตกกระทบลงบนหน้าต่างบานเฟี้ยม หรือร่องรอยความเก่าแก่บนกำแพงตึกแดง ทุกรายละเอียดบอกเล่าเรื่องราวความรุ่งเรืองของการค้าทางเรือในอดีต ทำให้ที่นี่เป็นจุดหมายปลายทางที่ตอบโจทย์ทั้งสายประวัติศาสตร์ สายกิน และนักถ่ายภาพที่มองหาความงามแบบย้อนยุคอย่างแท้จริง

• รถยนต์ส่วนตัว: จากกรุงเทพฯ ใช้เส้นทางถนนสุขุมวิท หรือ มอเตอร์เวย์ (สาย 7) มุ่งหน้าเข้าตัวเมืองชลบุรี เมื่อถึงแยกอ่างศิลาให้เลี้ยวขวาเข้าถนนลงหาดอ่างศิลา ตรงไปจนสุดทางรักทะเลแล้วเลี้ยวขวาตามป้ายตลาดเก่า

• รถสาธารณะ: นั่งรถตู้หรือรถทัวร์มาลงที่ ตัวเมืองชลบุรี หรือ หน้าห้างเซ็นทรัลชลบุรี จากนั้นต่อรถสองแถวสีแดงสาย ชลบุรี-อ่างศิลา ซึ่งจะวิ่งผ่านหน้าทางเข้าตลาดพอดี

• การจอดรถ: สามารถจอดรถได้บริเวณลานจอดรถของวัดอ่างศิลา หรือบริเวณศาลเจ้าพ่อหินกง ซึ่งอยู่ใกล้กับตัวตลาด

• ช่วงเวลาที่ควรไป: แนะนำช่วงเดือน พฤศจิกายน - กุมภาพันธ์ เพราะอากาศริมทะเลจะไม่ร้อนจนเกินไป และควรไปในวันเสาร์-อาทิตย์ ช่วงเวลา 09:00 - 12:00 น. เพื่อเลี่ยงคนหนาแน่นในช่วงบ่าย

• การเตรียมตัว: พื้นตลาดบางส่วนเป็นไม้เก่าและอาจมีน้ำขังจากแผงอาหารทะเล ควรใส่ รองเท้าที่กันลื่นได้ดี และมีส้นเตี้ย

• มุมถ่ายรูป: อย่าพลาดการเดินไปจนสุดปลายสะพานปลาเพื่อถ่ายภาพวิวทะเลแบบพาโนรามา และแวะถ่ายภาพที่ ตึกแดง ในช่วงเย็นแสงจะสวยมาก

• อาหารที่ห้ามพลาด: หอยนางรมสดอ่างศิลาขึ้นชื่อเรื่องความหวานและตัวเล็กซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของที่นี่ รวมถึง น้ำพริกไข่ปู รสจัดจ้าน

• มารยาทการชม: เนื่องจากเป็นชุมชนที่มีผู้อยู่อาศัยจริง การถ่ายภาพหน้าบ้านเรือนไม้ควรขออนุญาตเจ้าของบ้านหากต้องการเข้าไปใกล้ชิด

ค่าเข้าชม:

• ไม่มีค่าเข้าชม

เวลาเปิด-ปิด:

• วันเสาร์ - อาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์: 08:30 – 17:00 น. ร้านค้าเปิดครบ 100%

• วันจันทร์ - ศุกร์: 09:00 – 16:00 น. ร้านค้าอาจเปิดเพียงบางส่วนประมาณ 30-40%