น้ำตกห้วยแก้ว (Huay Keaw Waterfall) เป็นน้ำตกขนาดเล็กที่มีความสูงประมาณ 10 เมตร ตั้งอยู่บนทำเลที่เข้าถึงง่ายบริเวณเชิงดอยสุเทพ เป็นส่วนหนึ่งของอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย มีน้ำไหลตลอดปี ทำให้เป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจยอดนิยมของคนเชียงใหม่มาอย่างยาวนานนับตั้งแต่สมัยอดีต โดยเฉพาะก่อนที่เมืองจะขยายตัว น้ำตกแห่งนี้ถือเป็นแหล่งสันทนาการหลักที่คนในพื้นที่มักจะพาลูกหลานมาเล่นน้ำและล้อมวงรับประทานอาหารกันในวันหยุด ด้วยความที่เป็นน้ำตกชั้นแรกสุดที่รองรับสายน้ำจากยอดดอยสุเทพลงสู่ตัวเมืองเชียงใหม่ ห้วยแก้วจึงเปรียบเสมือนสัญลักษณ์ต้อนรับผู้ที่จะเดินทางขึ้นไปสักการะพระธาตุดอยสุเทพ

จุดที่เป็นไฮไลท์ทางประวัติศาสตร์คือ วังบัวบาน ซึ่งเป็นชื่อของแอ่งน้ำที่อยู่บริเวณเหนือน้ำตกห้วยแก้วขึ้นไป เดิมวังน้ำแห่งนี้มีชื่อเรียกว่า วังคูลวา หรือ วังกุลา ตามเรื่องเล่าว่าเคยมีชาวต่างชาติตกลงไปเสียชีวิต อย่างไรก็ตาม ชื่อ วังบัวบาน ได้ถูกเปลี่ยนในช่วงก่อนหรือระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 (ประมาณ พ.ศ. 2487) เพื่อเป็นอนุสรณ์แก่ ครูบัวบาน หญิงสาวชาวเชียงใหม่ที่มีรูปร่างหน้าตาดีและเป็นที่เลื่องลือในยุคนั้น เธอมีความสัมพันธ์ทางความรักกับนายทหารหนุ่มจากกรุงเทพฯ แต่เมื่อฝ่ายชายเดินทางกลับไปและไม่ทำตามสัญญาที่จะกลับมาสู่ขอ ครูบัวบานจึงตรอมใจอย่างหนักและตัดสินใจกระโดดลงจากหน้าผาเหนือวังน้ำแห่งนี้เพื่อจบชีวิตลง เรื่องราวนี้ได้กลายเป็นตำนานรักอันรันทดที่ผูกพันกับความเชื่อเรื่องอาถรรพณ์และความศักดิ์สิทธิ์ของวังน้ำแห่งนี้มาจนถึงปัจจุบัน

ถัดขึ้นไปจากวังบัวบานไม่ไกลนัก จะพบกับ ผาเงิบ ซึ่งเป็นจุดชมวิวและจุดพักผ่อนที่มีความโดดเด่นทางธรณีวิทยา มีลักษณะเป็นชะเงิบผาหรือหินสูงยื่นง้ำออกมา (คำว่า เงิบ ในภาษาเหนือหมายถึง การยื่นหรือโผล่ออกมาในลักษณะค้ำหัว) บริเวณนี้มีพื้นที่กว้างขวางพอที่นักท่องเที่ยวจะเข้าไปนั่งพักใต้ร่มเงาของชะง่อนหินขนาดใหญ่ เป็นจุดที่สงบเงียบกว่าบริเวณน้ำตกชั้นล่าง เหมาะสำหรับการนั่งสมาธิหรืออ่านหนังสือท่ามกลางเสียงสายน้ำที่ไหลผ่านโขดหิน

สำหรับผู้ที่รักการออกกำลังกาย น้ำตกห้วยแก้วคือจุดเริ่มต้นของ เส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติสั้น ๆ ที่ทอดตัวเลียบน้ำตกไปยังวังบัวบานและผาเงิบ เส้นทางนี้มีความลาดชันสลับกับทางราบ ใช้เวลาเดินไปกลับประมาณ 1–2 ชั่วโมง เส้นทางนี้ไม่เพียงแต่ให้ความรื่นรมย์จากพรรณไม้ป่าดิบแล้งและเสียงนกนานาชนิด แต่ยังเป็นทางเดินที่เชื่อมต่อไปยัง วัดผาลาด วัดป่าโบราณที่สวยงามกลางดอยสุเทพได้อีกด้วย การเดินป่าที่นี่จึงถือเป็นการฝึกเริ่มต้นที่ดีสำหรับนักเดินป่ามือใหม่ เนื่องจากอยู่ใกล้ตัวเมืองและเข้าถึงได้ง่าย

ในมิติของช่างภาพและผู้รักศิลปะ น้ำตกห้วยแก้วมอบมุมมองที่น่าสนใจด้วยโขดหินสีน้ำตาลนวลที่ตัดกับสายน้ำสีขาวสะอาดตาและใบไม้สีเขียวขจี หากมาในช่วงเช้าตรู่ แสงแดดจะลอดผ่านเรือนยอดไม้ส่องลงมากระทบผิวน้ำ สร้างบรรยากาศที่ดูขรึมขลังและมีเสน่ห์ลึกลับ การมาเยือนน้ำตกห้วยแก้วจึงไม่ใช่แค่การมาดูน้ำตกขนาดเล็ก แต่เป็นการมาสัมผัสจิตวิญญาณของดอยสุเทพผ่านเรื่องเล่าที่ยังมีชีวิต และความสมบูรณ์ของป่าไม้ที่ยังคงดำรงอยู่เคียงข้างความเจริญของตัวเมืองเชียงใหม่อย่างน่าอัศจรรย์

• รถยนต์ส่วนตัว: ขับรถไปตามถนนห้วยแก้ว มุ่งหน้าขึ้นดอยสุเทพ น้ำตกจะอยู่ทางซ้ายมือ บริเวณเชิงดอย ใกล้กับสวนสัตว์เชียงใหม่และอนุสาวรีย์ครูบาศรีวิชัย มีที่จอดรถบริเวณด้านหน้าทางเข้า

• รถแดง: สามารถขึ้นรถแดงจากหน้ามหาวิทยาลัยเชียงใหม่ หรือหน้าสวนสัตว์เชียงใหม่ บอกคนขับว่าลงน้ำตกห้วยแก้ว (หน้าทางเข้ามีคิวรถแดงขึ้นดอยสุเทพ)

• เดินเท้า: สำหรับผู้ที่พักอยู่ย่านนิมมานเหมินท์หรือหน้ามหาวิทยาลัยเชียงใหม่ สามารถเดินมายังทางเข้าน้ำตกได้โดยใช้เวลาประมาณ 15-20 นาที

• ฤดูกาลที่แนะนำ: พฤศจิกายน - มกราคม เป็นช่วงที่น้ำใสและอากาศเย็นสบาย แต่หากอยากเห็นน้ำตกที่ดูมีพลังและน้ำเยอะ แนะนำช่วงปลายฝนต้นหนาว (กันยายน - ตุลาคม)

• รองเท้า: ควรใส่รองเท้าที่มีดอกยางกันลื่นได้ดี เนื่องจากโขดหินรอบน้ำตกและทางเดินไปวังบัวบานมักมีความชื้นและตะไคร่น้ำ

• ความปลอดภัย: โปรดสังเกตป้ายเตือนเรื่องน้ำหลากในช่วงฤดูฝน และไม่ควรลงเล่นน้ำในแอ่งลึกบริเวณวังบัวบานหากไม่มีทักษะการว่ายน้ำที่ดี

• การวางแผน: สามารถจัดทริปเริ่มจากสักการะอนุสาวรีย์ครูบาศรีวิชัย แล้วจึงมาเดินพักผ่อนที่น้ำตกห้วยแก้ว ก่อนจะเดินทางขึ้นไปชมวิวบนดอยสุเทพ

ค่าเข้าชม:

• ไม่เสียค่าเข้าชม

เวลาเปิด-ปิด:

• เปิดทุกวัน เวลาประมาณ 08:00 – 17:00 น.