พาสาน (Pasaan, The Origin of the Chao Phraya River) อาคารสัญลักษณ์ต้นน้ำเจ้าพระยา มีที่มาจากคำว่า ผสาน สื่อถึงการหลอมรวมของ แม่น้ำสายสำคัญ 4 สาย ได้แก่ แม่น้ำปิง วัง ยม และน่าน ก่อนจะกลายเป็น แม่น้ำเจ้าพระยา สายน้ำหลักที่หล่อเลี้ยง วิถีชีวิต เศรษฐกิจ และอารยธรรมของไทย มาอย่างยาวนาน โครงการพาสานเกิดขึ้นจาก ความร่วมมือของเทศบาลนครนครสวรรค์ สมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์ ชมรมรักษ์เจ้าพระยา และประชาชนชาวนครสวรรค์ เพื่อ สร้างจิตสำนึกรักและหวงแหนแม่น้ำเจ้าพระยา ควบคู่ไปกับการพัฒนาจุดกำเนิดของสายน้ำสายสำคัญนี้ให้เป็น แหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมท้องถิ่น และเป็น สถานที่ท่องเที่ยวสำคัญของจังหวัดนครสวรรค์และของประเทศ

ตัวอาคารก่อสร้างบน ปลายแหลมเกาะยม บริเวณหน้าเกาะซึ่งเป็น จุดบรรจบของแม่น้ำปิง วัง ยม และน่าน หรือที่รู้จักกันในชื่อ จุดบรรจบแม่น้ำสองสี บนพื้นที่โครงการกว่า 3 ไร่ สถาปัตยกรรมโดดเด่นด้วย เส้นสายโค้งมนพริ้วไหว เลียนแบบการเคลื่อนไหวของสายน้ำ โครงสร้าง เปิดโล่งรับลมธรรมชาติ และถูกออกแบบมาให้สามารถ อยู่ร่วมกับสภาพแวดล้อมได้อย่างกลมกลืน แม้ใน ฤดูน้ำหลาก ที่ระดับน้ำจะท่วมถึงฐานอาคาร ทำให้เกิดภาพที่ ดูราวกับอาคารลอยอยู่เหนือน้ำ อย่างงดงาม ภายในพื้นที่ประกอบด้วย ลานประดิษฐานองค์เจ้าแม่กวนอิมอันศักดิ์สิทธิ์ ศูนย์ข้อมูลทางประวัติศาสตร์ และ นิทรรศการมัลติมีเดีย ที่ถ่ายทอดเรื่องราวต้นกำเนิดแม่น้ำเจ้าพระยาอย่างเป็นระบบ ขณะที่พื้นที่โดยรอบถูกพัฒนาเป็น ลานกิจกรรมและทางเดินเลียบน้ำ เปิดโอกาสให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวได้ พักผ่อน ออกกำลังกาย และสัมผัสความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนกับสายน้ำอย่างใกล้ชิด

นอกจากรูปลักษณ์ภายนอกที่สะดุดตาแล้ว โครงสร้างของพาสานยังทำหน้าที่เป็น หอชมวิวที่มีมิติ โดยการออกแบบเส้นสายที่สอดประสานกันนั้นทำให้นักท่องเที่ยวสามารถเดินขึ้นไปยังจุดสูงสุดเพื่อชม ทัศนียภาพอ่าวประวัติศาสตร์ ที่เห็นความแตกต่างของน้ำสีเขียวและน้ำสีแดงขุ่นมาชิดเกยกันอย่างชัดเจน วัสดุที่ใช้ในโครงสร้างได้รับการเลือกสรรมาเป็นอย่างดีเพื่อให้ทนต่อการแช่น้ำในช่วงน้ำหลาก สะท้อนถึงภูมิปัญญาการออกแบบที่สอดคล้องกับธรรมชาติของลุ่มน้ำเจ้าพระยาอย่างแท้จริง

ในส่วนของนิทรรศการภายใน พาสานไม่ได้ให้เพียงข้อมูลเชิงวิชาการ แต่ยังนำเสนอผ่าน เทคโนโลยีภาพและเสียง ที่ทำให้ผู้เข้าชมรู้สึกเหมือนได้เดินทางย้อนรอยตามกระแสน้ำปิง วัง ยม น่าน มาจนถึงจุดกำเนิดนี้ พื้นที่แต่ละตารางเมตรถูกออกแบบให้มีความหมาย ตั้งแต่ทางลาดที่สื่อถึงการไหลของน้ำ ไปจนถึงลานกว้างที่สื่อถึงการโอบรับอารยธรรม พาสานจึงเปรียบเสมือน พิพิธภัณฑ์ที่มีลมหายใจ ที่เปลี่ยนมุมมองของนักท่องเที่ยวให้เห็นถึงความล้ำค่าของทรัพยากรน้ำและประวัติศาสตร์ที่ยังมีชีวิตของชาวนครสวรรค์

รถยนต์ส่วนตัว: 

• สามารถขับข้ามสะพานจากฝั่งตลาดปากน้ำโพเข้าสู่เกาะยม มีป้ายบอกทางชัดเจนตลอดเส้นทาง และมี พื้นที่จอดรถกว้างขวางใกล้ตัวอาคาร

เรือข้ามฟาก: 

• สามารถใช้บริการเรือรับจ้างจากฝั่งตลาดปากน้ำโพมาลงที่ ท่าเรือพาสาน ได้โดยตรง ค่าบริการประมาณ 20–30 บาท ช่วยให้สัมผัส บรรยากาศวิถีชีวิตริมน้ำปากน้ำโพ ได้อย่างแท้จริง

• ช่วงเวลาที่เหมาะสมที่สุด (Golden Hour) คือ 16:30–18:30 น. แสงสีทองจะสะท้อนตัวอาคารและผิวน้ำ สวยงามเป็นพิเศษ

• วิวมุมสูงแบบ 360 องศา อย่าพลาดการเดินขึ้นไปบน หลังคาอาคาร ซึ่งออกแบบเป็นทางเดินลาดชัน สามารถมองเห็น จุดบรรจบของแม่น้ำสองสี ได้อย่างชัดเจน

• การเตรียมตัว ช่วงกลางวันแดดค่อนข้างแรง แนะนำให้พก หมวกหรือร่ม แม้ภายในอาคารจะมี ลมพัดเย็นสบายตลอดเวลา

ค่าเข้าชม:

• เข้าชมฟรี ไม่มีค่าธรรมเนียม

เวลาเปิด–ปิด:

• เปิดให้บริการทุกวัน เวลา 06:00 – 20:00 น.

• แนะนำให้อยู่จนถึงช่วงค่ำเพื่อชม การเปิดไฟประดับอาคาร ที่เปลี่ยนสีสันไปตามจังหวะ เพิ่มบรรยากาศงดงามและแตกต่างจากช่วงกลางวัน