พิพิธภัณฑ์สิรินธร (Sirindhorn Museum) เป็นพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์และศูนย์วิจัยด้านบรรพชีวินวิทยาที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย ตั้งอยู่บริเวณภูกุมข้าว อำเภอสหัสขันธ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ จุดเด่นของที่นี่คือการค้นพบแหล่งฟอสซิลไดโนเสาร์กินพืชขนาดใหญ่ที่มีความสมบูรณ์มากที่สุดในประเทศไทย และได้รับการยอมรับในระดับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยแหล่งขุดค้นแห่งนี้มีอายุราว 130 ล้านปี อยู่ในยุคครีเทเชียสตอนต้นจุดเริ่มต้นของพิพิธภัณฑ์มาจากการค้นพบกระดูกไดโนเสาร์โดยพระครูวิจิตรสหัสคุณ เจ้าอาวาสวัดสักกะวัน เมื่อปี พ.ศ. 2537 หลังจากนั้นได้มีการสำรวจร่วมระหว่างนักวิจัยไทยและฝรั่งเศส จนพบว่าพื้นที่ภูกุมข้าวเป็นแหล่งสะสมซากไดโนเสาร์จำนวนมหาศาล จึงได้รับการพัฒนาให้เป็นศูนย์วิจัยและพิพิธภัณฑ์เพื่อการศึกษาอย่างจริงจัง

ภายในอาคารพิพิธภัณฑ์แบ่งออกเป็นหลายโซน เริ่มตั้งแต่การกำเนิดโลก วิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต ยุคสัตว์ดึกดำบรรพ์ ไปจนถึงยุคทองของไดโนเสาร์ มีการใช้เทคโนโลยีแสง สี เสียง และสื่อมัลติมีเดียช่วยสร้างบรรยากาศเสมือนย้อนเวลากลับไปในโลกยุคล้านปี ไฮไลต์สำคัญคือโครงกระดูกไดโนเสาร์ขนาดใหญ่และหุ่นจำลองเสมือนจริงที่สามารถเคลื่อนไหวและส่งเสียงได้หนึ่งในดาวเด่นของพิพิธภัณฑ์คือ “ภูเวียงโกซอรัส สิรินธเน” ไดโนเสาร์กินพืชคอยาวสายพันธุ์ไทยที่ค้นพบในพื้นที่ภูกุมข้าว รวมถึง “สยามโมไทแรนนัส อิสานเอนซิส” ไดโนเสาร์นักล่าที่ถูกยกให้เป็นญาติยุคต้นของ T-Rex นอกจากนี้ยังมีการจัดแสดงฟอสซิลสัตว์โบราณชนิดอื่น เช่น จระเข้ เต่า ปลา และพืชดึกดำบรรพ์ ช่วยให้เห็นภาพระบบนิเวศของโลกในอดีตได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

อีกจุดที่ได้รับความนิยมมากคือ “อาคารหลุมขุดค้นจริง” ซึ่งอนุรักษ์ตำแหน่งการค้นพบฟอสซิลเอาไว้ในสภาพเดิม นักท่องเที่ยวสามารถเห็นกระดูกไดโนเสาร์ฝังตัวอยู่ในชั้นหินจริง ถือเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านธรณีวิทยาและบรรพชีวินวิทยาที่ทรงคุณค่ามากแห่งหนึ่งของประเทศนอกจากโซนจัดแสดงภายในแล้ว ด้านนอกยังมีสวนไดโนเสาร์กลางแจ้ง พร้อมหุ่นจำลองไดโนเสาร์ขนาดใหญ่หลากหลายสายพันธุ์ เหมาะสำหรับถ่ายภาพและกิจกรรมครอบครัว โดยเฉพาะเด็ก ๆ ที่จะได้เรียนรู้ผ่านประสบการณ์จริงแบบสนุกสนาน ทำให้พิพิธภัณฑ์สิรินธรเป็นทั้งแหล่งท่องเที่ยวเชิงวิชาการและสถานที่พักผ่อนยอดนิยมของจังหวัดกาฬสินธุ์

• รถยนต์: จากตัวเมืองกาฬสินธุ์ ใช้ทางหลวงหมายเลข 227 (สายกาฬสินธุ์-สหัสขันธ์) ขับตรงไปประมาณ 28 กิโลเมตร เมื่อถึงตัวอำเภอสหัสขันธ์ (บริเวณวงเวียนไดโนเสาร์) ให้เลี้ยวขวาตามป้ายบอกทางไปวัดสักกะวัน/พิพิธภัณฑ์สิรินธร อีกประมาณ 2 กิโลเมตร จะถึงจุดหมาย มีที่จอดรถกว้างขวางรองรับได้จำนวนมาก

• รถสาธารณะ: สามารถนั่งรถตู้หรือรถโดยสารประจำทางสายกาฬสินธุ์-สหัสขันธ์ จากสถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดกาฬสินธุ์ (บขส.) ไปลงที่ตัวอำเภอสหัสขันธ์ จากนั้นต่อรถจักรยานยนต์รับจ้างหรือสกายแล็บ (สามล้อเครื่อง) เข้าไปยังพิพิธภัณฑ์

• ชมหลุมขุดค้นไดโนเสาร์จริงบริเวณภูกุมข้าว ซึ่งเป็นแหล่งฟอสซิลสำคัญระดับประเทศ

• ตื่นตากับโครงกระดูกและหุ่นจำลองไดโนเสาร์ขนาดเท่าของจริง พร้อมระบบแสง สี เสียงสุดทันสมัย

• เรียนรู้วิวัฒนาการโลกและสิ่งมีชีวิตผ่านนิทรรศการกว่า 8 โซนแบบอินเทอร์แอคทีฟ

• ชมการทำงานของนักบรรพชีวินวิทยาในห้องปฏิบัติการฟอสซิลจริงผ่านผนังกระจก

• สนุกกับสวนไดโนเสาร์กลางแจ้ง จุดถ่ายรูปยอดนิยม เหมาะสำหรับครอบครัวและเด็ก ๆ

ค่าเข้าชม:

• ชาวไทย: ผู้ใหญ่ 50 บาท / เด็ก 20 บาท

• ชาวต่างชาติ: ผู้ใหญ่ 100 บาท / เด็ก 50 บาท

• (หมายเหตุ: เด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี, พระภิกษุสามเณร, ผู้พิการ และผู้สูงอายุชาวไทยที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป เข้าชมฟรี)

เวลาเปิด–ปิด:

• เปิดให้บริการวันอังคาร – วันอาทิตย์ (ปิดบริการทุกวันจันทร์ ยกเว้นวันจันทร์ที่เป็นวันหยุดนักขัตฤกษ์) เวลา 09:00 น. – 17:00 น.