พิพิธภัณฑ์ภูพาน (Phu Phan Museum) ดำเนินงานภายใต้การดูแลขององค์การบริหารส่วนจังหวัดสกลนคร ถูกสร้างขึ้นเพื่อเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ที่รวบรวมอัตลักษณ์ของจังหวัดไว้ในที่เดียว โดยใช้วิธีการนำเสนอที่ทันสมัยผ่านแสง สี และเสียง เพื่อให้ผู้เข้าชมเห็นภาพประวัติศาสตร์ที่ต่อเนื่องยาวนานนับล้านปี ตั้งแต่ยุคดึกดำบรรพ์ที่มีการค้นพบฟอสซิลไดโนเสาร์และรอยเท้าสัตว์โบราณบริเวณเทือกเขาภูพาน ไปจนถึงการก่อร่างสร้างตัวของเมืองสกลนครในอดีตที่เชื่อมโยงกับตำนานหนองหารและอารยธรรมขอมโบราณ

ภายในอาคารแบ่งโซนนิทรรศการอย่างเป็นระบบ โดยไฮไลต์สำคัญอยู่ที่การถ่ายทอดเรื่องราวของ "กลุ่มชาติพันธุ์" ที่หลากหลายในสกลนคร ซึ่งประกอบด้วย 8 เผ่า (ไทยลาว, ไทยญ้อ, ไทยโย้ย, ไทยผู้ไทย, ไทยข่า, ไทยกะเลิง, ไทยโส้ และไทยแสก) และ 2 โย้ (ชาวไทยเชื้อสายจีนและชาวไทยเชื้อสายเวียดนาม) นิทรรศการได้จำลองวิถีชีวิต บ้านเรือน และเครื่องแต่งกายดั้งเดิมไว้อย่างสวยงาม ช่วยให้คนรุ่นหลังได้สัมผัสกับรากเหง้าทางวัฒนธรรมที่แตกต่างแต่สามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างกลมกลืน

อีกหนึ่งส่วนที่สร้างความประทับใจให้แก่ผู้เข้าชมคือ "ห้องธรรมะ" ซึ่งจัดแสดงหุ่นขี้ผึ้งจำลองของพระอริยสงฆ์และเกจิอาจารย์สายวิปัสสนากรรมฐานที่มีชื่อเสียงในแถบถิ่นอีสาน อาทิ หลวงปู่มั่น ภูริทัตโต และหลวงปู่ฝั้น อาจาโร โดยการจำลองบรรยากาศให้ดูสงบและเสมือนจริงมากที่สุด เพื่อตอกย้ำฉายาของสกลนครที่เป็น "เมืองแห่งธรรมะ" นอกจากนี้ยังมีส่วนจัดแสดงที่แสดงถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 และพระบรมวงศานุวงศ์ ที่ทรงมีต่อพสกนิกรชาวสกลนครผ่านโครงการพระราชดำริต่างๆ

ในพื้นที่รอบนอกของพิพิธภัณฑ์ยังเป็นที่ตั้งของ "อาคารท้องฟ้าจำลอง" ซึ่งเป็นแหล่งศึกษาทางดาราศาสตร์ที่สำคัญของภาคอีสานตอนบน ภายในประกอบด้วยเครื่องฉายดาวที่ทันสมัยและนิทรรศการวิทยาศาสตร์ที่น่าสนใจ ทำให้พิพิธภัณฑ์แห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงที่เก็บของเก่า แต่เป็นพื้นที่สาธารณะที่ผสมผสานทั้งประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และวิทยาศาสตร์เข้าด้วยกันอย่างลงตัว เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวทุกเพศทุกวัย

• ตั้งอยู่ใจกลางเมืองสกลนคร บริเวณสวนเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา (ด้านหลังโรงเรียนอนุบาลสกลนคร) ใกล้กับสระพังทองและบึงหนองหาน สามารถเดินทางมาได้ง่ายด้วยรถยนต์ส่วนตัวหรือรถสามล้อเครื่องรับจ้างจากในตัวเมือง มีป้ายบอกทางชัดเจนตลอดเส้นทาง

• ควรเผื่อเวลาอย่างน้อย 1-2 ชั่วโมง เพื่อเดินชมให้ครบทุกโซน

• เนื่องจากตั้งอยู่ติดกับหนองหาร ช่วงเย็นสามารถเดินเล่นรับลมชมวิวหรือดูไฟประดับบริเวณสวนสาธารณะต่อได้

• หากต้องการชมท้องฟ้าจำลอง ควรเช็คตารางรอบฉายวิดีทัศน์ก่อนล่วงหน้าเพื่อความสะดวก

ค่าเข้าชม:

• ไม่เสียค่าเข้าชม

เวลาเปิดปิดทำการ:

• เปิดวันอังคาร – วันอาทิตย์ (หยุดทุกวันจันทร์) ตั้งแต่เวลา 09.00 – 16.30 น.