เรือนแพ ริมแม่น้ำน่าน (Houseboats on Nan River) เป็นหนึ่งในเอกลักษณ์สำคัญของจังหวัดพิษณุโลกที่สะท้อนถึงวิถีชีวิตของผู้คนที่ผูกพันกับสายน้ำมาอย่างยาวนาน ตลอดสองฝั่งของแม่น้ำน่านในเขตตัวเมืองยังคงมีเรือนแพเรียงรายทั้งที่อยู่อาศัยและร้านอาหาร ทำให้พื้นที่แห่งนี้เป็นภาพจำของเมืองสองแควที่นักท่องเที่ยวมักแวะมาเยี่ยมชม

ในด้านประวัติศาสตร์ ชุมชนเรือนแพของพิษณุโลกมีมาตั้งแต่สมัยอยุธยา และรุ่งเรืองอย่างมากในสมัยรัตนโกสินทร์ เนื่องจากแม่น้ำน่านเป็นเส้นทางคมนาคมและการค้าขายที่สำคัญ ผู้คนจำนวนมากจึงตั้งบ้านเรือนอยู่บนแพลอยน้ำ จนกลายเป็นวัฒนธรรมที่โดดเด่นของเมือง และปรากฏอยู่ในคำขวัญจังหวัดว่า “สองฝั่งน่านล้วนเรือนแพ”

แม้ในปัจจุบันจะมีการจัดระเบียบเรือนแพเพื่อดูแลสิ่งแวดล้อมของแม่น้ำ แต่ยังคงมีการอนุรักษ์บางส่วนไว้ให้เป็น พื้นที่อนุรักษ์วัฒนธรรม เพื่อให้คนรุ่นหลังได้เรียนรู้วิถีชีวิตดั้งเดิมของชุมชนริมแม่น้ำ

ตลอดแนวแม่น้ำน่าน นักท่องเที่ยวจะได้พบกับ แพที่อยู่อาศัย แพร้านอาหาร และแพของวัดต่างๆ โดยเฉพาะบริเวณใกล้ วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ (วัดใหญ่) และ วัดราชบูรณะ ร้านอาหารบนแพหลายแห่งมีชื่อเสียงเรื่อง ก๋วยเตี๋ยวเรือนแพและเมนูปลาแม่น้ำสด ที่ให้บรรยากาศการนั่งรับประทานอาหารแบบลอยน้ำอย่างผ่อนคลาย

นอกจากนี้ แม่น้ำน่านบริเวณนี้ยังเป็นสถานที่จัดกิจกรรมสำคัญของจังหวัด เช่น ประเพณีลอยกระทง และการแข่งขันเรือยาวประเพณีชิงถ้วยพระราชทาน ซึ่งจัดขึ้นเป็นประจำทุกปี ทำให้พื้นที่ริมแม่น้ำเต็มไปด้วยสีสันและความคึกคักของชุมชน

ในช่วงเย็น บรรยากาศจะสวยงามเป็นพิเศษ แสงไฟจากเรือนแพและสะพานนเรศวรสะท้อนบนผิวน้ำ เหมาะสำหรับการเดินเล่น ถ่ายภาพ หรือเลือกนั่งรับประทานอาหารบนแพ พร้อมชมวิถีชีวิตริมแม่น้ำของเมืองสองแควอย่างใกล้ชิด

• รถยนต์ส่วนตัว: สามารถจอดรถได้บริเวณลานจอดรถหน้าวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ (วัดใหญ่) หรือบริเวณ สวนชมน่านเฉลิมพระเกียรติ จากนั้นเดินเลียบแม่น้ำเพื่อชมเรือนแพและร้านอาหารได้ตลอดแนว

• ช่วงเวลาที่แนะนำ: 17:00 – 19:00 น. เป็นช่วงพระอาทิตย์ตก วิวริมแม่น้ำสวยที่สุด

• กิจกรรมห้ามพลาด: ลองชิมก๋วยเตี๋ยวเรือนแพหรือเมนูปลาแม่น้ำสดจากร้านอาหารบนแพ

• ร้านยอดนิยม: เช่น แพเพ็ญ และ แพพิดโลก ที่มีบรรยากาศนั่งชิลริมแม่น้ำ

• มุมถ่ายภาพสวย: สะพานนเรศวรและวัดวาอารามริมแม่น้ำเป็นฉากหลังที่งดงาม

• เดินเล่นชมวิว: ใช้ทางเดินเลียบแม่น้ำหรือ Skywalk เพื่อชมทัศนียภาพสองฝั่งน่าน

ค่าเข้าชม:

• เข้าชมฟรี
  (จ่ายเฉพาะค่าอาหารหรือค่าบริการอื่นๆ ตามร้าน)

เวลาเปิด–ปิด:

• ชมวิถีชีวิตริมแม่น้ำ: เปิดตลอด 24 ชั่วโมง

• ร้านอาหารบนแพ: ส่วนใหญ่เปิดประมาณ 10:00 – 22:00 น.