พระราชวังจันทน์ และ ศูนย์ประวัติศาสตร์พระราชวังจันทน์ (Chan Royal Palace and Historical Center) คือหัวใจสำคัญของเมืองพิษณุโลกมาตั้งแต่สมัยสุโขทัยจนถึงอยุธยาตอนปลาย สถานที่แห่งนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งในฐานะ แผ่นดินประสูติของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช และสมเด็จพระเอกาทศรถ สองกษัตริย์ผู้ทรงกอบกู้และเสริมสร้างความมั่นคงให้แก่แผ่นดินไทย

จากโรงเรียนสู่โบราณสถานสำคัญ

ในอดีตพื้นที่แห่งนี้เคยเป็นที่ตั้งของ โรงเรียนพิษณุโลกพิทยาคม ก่อนที่กรมศิลปากรจะทำการขุดค้นทางโบราณคดีและค้นพบฐานอาคารอิฐจำนวนมาก ซึ่งเชื่อว่าเป็นส่วนหนึ่งของพระราชวังในอดีต จึงได้มีการย้ายโรงเรียนออกไป และพัฒนาพื้นที่ให้กลายเป็นแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์ระดับชาติ ปัจจุบันนักท่องเที่ยวสามารถเห็น ผังอาคารท้องพระโรงและเขตพระราชฐานชั้นใน ที่ได้รับการอนุรักษ์ไว้เป็นอย่างดี

ศูนย์รวมศรัทธาและแหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์

ภายในพื้นที่ประกอบด้วย ศาลสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ซึ่งประดิษฐานพระบรมรูปในท่าหลั่งน้ำทักษิโณทก อันเป็นสัญลักษณ์ของการประกาศอิสรภาพของกรุงศรีอยุธยา และยังมี ศูนย์ประวัติศาสตร์พระราชวังจันทน์ อาคารนิทรรศการที่รวบรวมโบราณวัตถุ แบบจำลองพระราชวัง และสื่อมัลติมีเดียที่เล่าเรื่องราวของเมืองสองแควและพระราชประวัติของพระองค์ไว้อย่างครบถ้วน

นอกจากนี้ ภายในบริเวณยังมีกลุ่มโบราณสถานสำคัญ เช่น วัดวิหารทอง ซึ่งเคยเป็นวัดสำคัญภายในเขตพระราชฐาน แสดงให้เห็นถึงความรุ่งเรืองด้านพุทธศิลป์ของเมืองพิษณุโลกในอดีต

ปัจจุบันพระราชวังจันทน์ไม่ได้เป็นเพียงโบราณสถานเท่านั้น แต่ยังเป็น แหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์ แหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และสถานที่พักผ่อนริมแม่น้ำน่าน ที่สำคัญของจังหวัดพิษณุโลกอีกด้วย

• รถยนต์ส่วนตัว: จาก วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ (วัดใหญ่) ข้ามสะพานนเรศวร แล้วเลี้ยวขวาเลียบแม่น้ำน่านไปตามถนนวังจันทน์ ขับตรงไปประมาณ 1 กิโลเมตร ทางเข้าพระราชวังจันทน์จะอยู่ทางซ้ายมือ

• ควรไปสักการะศาลสมเด็จพระนเรศวรฯ ในช่วงเช้าเพื่อเลี่ยงอากาศร้อน แล้วจึงเข้าไปเดินชมศูนย์ประวัติศาสตร์ที่มีเครื่องปรับอากาศในช่วงกลางวัน

• ศูนย์ประวัติศาสตร์พระราชวังจันทน์ปิดทุกวันจันทร์ แต่บริเวณศาลและโบราณสถานภายนอกยังสามารถเข้าชมได้ตามปกติ

• ทางเดินไม้ (Boardwalk) เหนือโบราณสถานเป็นจุดที่เหมาะสำหรับถ่ายภาพโครงสร้างอิฐโบราณและผังอาคารในอดีต

• เนื่องจากเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์และแผ่นดินประสูติของพระมหากษัตริย์ ควรสำรวมกิริยาและแต่งกายสุภาพ

• ควรเผื่อเวลาเดินชมพื้นที่โดยรอบ เพราะบริเวณนี้ยังมีโบราณสถานและวัดสำคัญหลายแห่งให้ศึกษา

ค่าเข้าชม:

• เข้าชมฟรี (ทั้งส่วนโบราณสถานและศูนย์ประวัติศาสตร์)

เวลาเปิด–ปิด:

• ศาลสมเด็จพระนเรศวรมหาราช
  เปิดทุกวัน 07:00 – 17:00 น.

• ศูนย์ประวัติศาสตร์พระราชวังจันทน์
  เปิดวันอังคาร – อาทิตย์ 09:00 – 16:00 น.
  (ปิดวันจันทร์)