สุสานทหารสัมพันธมิตรดอนรัก (Kanchanaburi War Cemetery) หรือ สุสานทหารสัมพันธมิตรดอนรัก เป็นสุสานอนุสรณ์สถานที่สำคัญของสงครามโลกครั้งที่ 2 ตั้งอยู่กลางเมืองกาญจนบุรี และเกี่ยวข้องโดยตรงกับประวัติศาสตร์การสร้างทางรถไฟสายมรณะ (Death Railway)ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ระหว่างปี พ.ศ. 2485–2488 กองทัพญี่ปุ่นได้นำเชลยศึกฝ่ายสัมพันธมิตร เช่น อังกฤษ ออสเตรเลีย เนเธอร์แลนด์ และอินเดีย มาทำงานก่อสร้างทางรถไฟสายยุทธศาสตร์ เพื่อเชื่อมไทยกับพม่าในการลำเลียงเสบียงและกำลังทหารสภาพความเป็นอยู่ของเชลยศึกในค่ายแรงงานนั้นโหดร้ายอย่างมาก ขาดแคลนอาหารและยา มีการระบาดของโรค เช่น มาลาเรียและอหิวาตกโรค อีกทั้งต้องทำงานหนักวันละหลายชั่วโมง ทำให้อัตราการเสียชีวิตสูงมากในแต่ละช่วงของการก่อสร้าง

หลังสงครามยุติลงในปี พ.ศ. 2488 ฝ่ายสัมพันธมิตรได้จัดหน่วยงานขึ้นมาเพื่อค้นหาและรวบรวมร่างของผู้เสียชีวิต ซึ่งเดิมถูกฝังไว้ตามแนวเส้นทางรถไฟในพื้นที่ต่าง ๆ เช่น ค่าย Tamarkan และ Nieke จากนั้นจึงนำมารวมกันไว้ที่สุสานแห่งนี้เพื่อให้ได้รับการฝังอย่างสมเกียรติสุสานแห่งนี้มีการจัดการโดยคณะกรรมาธิการสุสานสงครามเครือจักรภพ หรือ CWGC ซึ่งเป็นองค์กรที่ดูแลสุสานทหารทั่วโลก โดยมีแนวคิดสำคัญคือความเท่าเทียมของผู้เสียชีวิต ไม่ว่าทหารยศใดก็ตามจะได้รับหลุมศพที่มีรูปแบบเหมือนกันทั้งหมดภายในสุสานมีหลุมศพประมาณ 6,900 หลุม แต่ละหลุมเป็นแผ่นหินทรงหมอนที่เรียกว่า Pillow Headstones ซึ่งสลักชื่อ ยศ อายุ หน่วยทหาร และบางหลุมมีข้อความจากครอบครัวของผู้เสียชีวิต ขณะที่บางหลุมระบุเพียงว่า “Known unto God” สำหรับผู้ที่ไม่สามารถระบุตัวตนได้

พื้นที่สุสานถูกออกแบบเป็นสนามหญ้าเรียบกว้างและมีการจัดภูมิทัศน์อย่างเป็นระเบียบ เพื่อให้เกิดความสงบและความเท่าเทียม ไม่มีการแบ่งชั้นยศหรือความสำคัญของบุคคลในเชิงพื้นที่ตรงกลางสุสานมีอนุสรณ์สถานและศาลาจารึกชื่อของผู้สูญหายหรือผู้ที่ไม่ได้รับการนำร่างกลับมา เป็นจุดสำคัญในการรำลึกถึงผู้เสียชีวิตทั้งหมดในสงครามครั้งนั้นปัจจุบันสุสานแห่งนี้ไม่เพียงเป็นสถานที่รำลึก แต่ยังเป็นแหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์ที่สำคัญของกาญจนบุรี และเป็นเครื่องเตือนใจถึงความสูญเสียของสงครามที่ส่งผลกระทบต่อมนุษย์จำนวนมากด้วยเหตุนี้ สุสานทหารสัมพันธมิตรดอนรักจึงเป็นสถานที่ที่สะท้อนทั้งความโหดร้ายของสงคราม และคุณค่าของสันติภาพในโลกปัจจุบัน

• รถยนต์: จากกรุงเทพฯ ใช้ทางหลวงหมายเลข 323 เข้าตัวเมืองกาญจนบุรี แล้วขับตามถนนแสงชูโต สุสานอยู่ใกล้สถานีรถไฟกาญจนบุรี ฝั่งตรงข้ามถนน

• รถไฟ: ลงที่สถานีรถไฟกาญจนบุรี แล้วเดินข้ามถนนประมาณ 200 เมตร

• แต่งกายสุภาพและสำรวม เพราะเป็นสถานที่รำลึก

• หลีกเลี่ยงการส่งเสียงดัง

• ไม่เหยียบหรือสัมผัสหลุมศพ

• ช่วงเวลาแนะนำ: 08:00–10:00 น. หรือ 16:00–17:00 น. แสงสวยและอากาศไม่ร้อน

ค่าเข้าชม:

• เข้าฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

เวลาเปิด–ปิด:

• เปิดทุกวัน 08:00 – 17:00 น.