ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองราชบุรี (City Pillar Shrine Ratchaburi) เป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวราชบุรีและถือเป็นหนึ่งในสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่มีความสำคัญต่อประวัติศาสตร์การตั้งเมืองของพื้นที่ลุ่มแม่น้ำแม่กลอง ตัวศาลตั้งอยู่ภายในบริเวณค่ายภาณุรังษี ซึ่งเป็นที่ตั้งของกรมการทหารช่าง ทำให้ศาลแห่งนี้มีลักษณะพิเศษแตกต่างจากศาลหลักเมืองในหลายจังหวัดของประเทศไทย เนื่องจากตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ทหาร แต่ยังเปิดให้ประชาชนทั่วไปสามารถเข้ามาสักการะได้อย่างสะดวกและต่อเนื่องตลอดทั้งปี

จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ เมืองราชบุรีเป็นเมืองเก่าแก่ที่มีความสำคัญมาตั้งแต่สมัยอยุธยา และมีการย้ายศูนย์กลางเมืองมาอยู่บริเวณฝั่งตะวันออกของแม่น้ำแม่กลองในช่วงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ 2) ซึ่งสอดคล้องกับการตั้งหลักเมืองในพื้นที่ใหม่เพื่อความเป็นสิริมงคลและเป็นศูนย์รวมความเชื่อของประชาชน หลักเมืองของราชบุรีจึงมีความเกี่ยวข้องกับพัฒนาการของเมืองมากกว่าการเป็นเพียงสิ่งก่อสร้างทางศาสนา

ตัวศาลหลักเมืองที่ปรากฏในปัจจุบันเป็นอาคารที่ได้รับการบูรณะและพัฒนาขึ้นใหม่ในยุคหลัง เพื่อรองรับการสักการะของประชาชน โดยภายในประดิษฐานเสาหลักเมืองซึ่งเป็นสัญลักษณ์แทนแกนกลางของเมือง เชื่อกันว่าเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่คุ้มครองบ้านเมืองและผู้คนในพื้นที่ เสาหลักเมืองได้รับการตกแต่งอย่างงดงามภายในมณฑปทรงไทยที่มีความประณีต สะท้อนเอกลักษณ์ทางศิลปกรรมไทยและความศรัทธาของชาวท้องถิ่น

พื้นที่โดยรอบศาลอยู่ภายในค่ายทหารที่มีความร่มรื่นและเป็นระเบียบ ทำให้บรรยากาศโดยรวมสงบ เหมาะแก่การสักการะและการพักผ่อน ชาวราชบุรีและนักท่องเที่ยวมักเดินทางมากราบไหว้เพื่อขอพรในด้านความสำเร็จในหน้าที่การงาน ความมั่นคงในชีวิต และความปลอดภัย นอกจากนี้ยังถือเป็นจุดที่สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างประวัติศาสตร์การตั้งเมือง การทหาร และความเชื่อดั้งเดิมของชุมชนท้องถิ่นได้อย่างชัดเจน

• จากกรุงเทพฯ ใช้ถนนเพชรเกษม (ทางหลวงหมายเลข 4) มุ่งหน้าเข้าสู่ตัวเมืองราชบุรี เมื่อถึงสะพานธนะรัชต์ให้ข้ามแม่น้ำแม่กลอง แล้วเลี้ยวเข้าสู่ค่ายภาณุรังษี (กรมการทหารช่าง) โดยศาลหลักเมืองจะอยู่ภายในเขตทหาร ซึ่งเปิดให้ประชาชนเข้าชมและสักการะได้ตามปกติ

• ควรแต่งกายสุภาพเพราะอยู่ในเขตพื้นที่ทหาร

• หลีกเลี่ยงการส่งเสียงดังเพื่อรักษาความสงบของสถานที่

• ควรไปช่วงเช้าหรือบ่ายแก่ ๆ อากาศจะไม่ร้อนเกินไป

• เตรียมน้ำดื่มติดตัว โดยเฉพาะช่วงกลางวัน

ค่าเข้าชม:

• ไม่มีค่าเข้าชม (ฟรี)

เวลาเปิดปิดทำการ:

• เปิดให้เข้าชมทุกวัน ตั้งแต่เวลา 06:00 – 19:00 น.