ชุมชนรักษ์คลองบางพระ (Khlong Bang Phra Community) หรือที่รู้จักกันในนามย่านเมืองเก่าตราด เป็นชุมชนที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานนับร้อยปี ตั้งขนานไปกับลำคลองบางพระซึ่งในอดีตเคยเป็นเส้นทางคมนาคมและเส้นเลือดใหญ่ทางการค้าที่สำคัญของจังหวัดตราด พื้นที่แห่งนี้เคยเป็นศูนย์กลางการแลกเปลี่ยนสินค้าทางน้ำระหว่างชาวไทย ชาวจีน และชาวญวน ทำให้เกิดการผสมผสานทางวัฒนธรรมที่ปรากฏให้เห็นผ่านรูปแบบการใช้ชีวิตและอาหารการกินที่มีเอกลักษณ์ แม้เวลาจะผ่านไปนานเพียงใด แต่ชุมชนคลองบางพระยังคงรักษาบรรยากาศความเงียบสงบและภาพลักษณ์ของบ้านเรือนไม้เก่าแก่สองชั้นที่ตั้งเรียงรายอยู่ริมถนนธนเจริญเอาไว้ได้เป็นอย่างดี ทำให้ผู้ที่มาเยือนรู้สึกเหมือนได้ย้อนเวลากลับไปสู่อดีตที่เรียบง่ายและงดงามของเมืองชายฝั่งตะวันออก

จุดเด่นที่ทำให้นักท่องเที่ยวหลงรักชุมชนแห่งนี้คือ สถาปัตยกรรมเรือนไม้โบราณ ที่มีการอนุรักษ์ไว้อย่างเข้มแข็ง บ้านบางหลังมีการดัดแปลงเป็นร้านกาแฟสุดเก๋ โฮมสเตย์ที่อบอุ่น และแกลเลอรีแสดงงานศิลปะ โดยยังคงโครงสร้างเดิมที่เป็นไม้กระดานแผ่นใหญ่และหลังคาทรงจั่วเอาไว้ นอกจากความเก่าแก่แล้ว ปัจจุบันชุมชนยังมีการประดับประดาด้วย ภาพวาดสตรีทอาร์ท ตามกำแพงบ้านเรือนและตรอกซอกซอย ซึ่งแต่ละภาพจะบอกเล่าเรื่องราววิถีชีวิตชาวประมง การค้าขายในสมัยก่อน และสัญลักษณ์ของจังหวัดตราด เป็นการนำศิลปะสมัยใหม่มาผสมผสานกับความคลาสสิกได้อย่างลงตัว ดึงดูดให้คนรุ่นใหม่และช่างภาพเดินทางมาเก็บบันทึกความทรงจำผ่านเลนส์กล้องอย่างไม่ขาดสาย

บรรยากาศของคลองบางพระจะมีความพิเศษในทุกช่วงเวลา โดยในยามเช้าคุณจะได้เห็นวิถีชีวิตที่เรียบง่ายของคนในชุมชนที่ออกมาทำบุญตักบาตรและเปิดร้านค้าขายสินค้าพื้นเมือง ส่วนในยามเย็นอากาศจะเริ่มเย็นสบาย แสงไฟจากโคมไฟริมทางจะเริ่มสว่างขึ้น สร้างบรรยากาศที่โรแมนติกและเงียบสงบ เหมาะสำหรับการเดินทอดน่องเลียบคลองชมความงามของเงาสะท้อนน้ำ ชุมชนแห่งนี้ได้รับรางวัลอุตสาหกรรมท่องเที่ยว (Thailand Tourism Awards) ประเภทแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม ซึ่งเป็นเครื่องยืนยันถึงความสำเร็จในการจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชนที่เน้นการอนุรักษ์รากเหง้าของตนเองอย่างยั่งยืน และเป็นแบบอย่างที่ดีในการรักษาอัตลักษณ์ท้องถิ่นให้คงอยู่ท่ามกลางกระแสโลกาภิวัตน์

นอกจากเสน่ห์ของบ้านเรือนแล้ว ชุมชนคลองบางพระยังเป็นแหล่งรวม อาหารถิ่นรสชาติดั้งเดิม ที่หาทานได้ยาก ไม่ว่าจะเป็นข้าวเกรียบปากหม้อ ก๋วยเตี๋ยวน้ำใสสูตรโบราณ หรือขนมหวานไทยรสชาติละเมียดละไม การได้นั่งรับประทานอาหารริมน้ำพร้อมชมวิถีชีวิตเรือพายเล็กๆ ในคลองบางพระเป็นประสบการณ์ที่ผ่อนคลายอย่างยิ่ง ในวันหยุดสุดสัปดาห์พื้นที่บางส่วนจะกลายเป็นถนนคนเดินขนาดเล็กที่เปิดโอกาสให้ชาวบ้านนำผลิตภัณฑ์งานฝีมือและพืชผักสวนครัวมาจำหน่าย ก่อให้เกิดการปฏิสัมพันธ์ที่อบอุ่นระหว่างเจ้าบ้านและผู้มาเยือน ทำให้ทุกคนที่ได้มาเยือนต่างสัมผัสได้ถึงมิตรไมตรีที่เป็นธรรมชาติและการต้อนรับที่จริงใจของชาวเมืองตราด

ความสำคัญของชุมชนคลองบางพระจึงไม่ได้อยู่ที่ความหรูหรา แต่ดึงดูดใจด้วย คุณค่าทางประวัติศาสตร์และจิตวิญญาณ ของผู้คนในพื้นที่ การมาเยือนที่นี่คือการสนับสนุนให้ชุมชนเก่าแก่ยังคงลมหายใจต่อไปได้ และเป็นการส่งต่อมรดกทางวัฒนธรรมไปยังคนรุ่นหลัง หากคุณมีโอกาสมาเยือนจังหวัดตราด ชุมชนคลองบางพระคือจุดหมายที่คุณควรให้เวลาในการเดินสำรวจอย่างช้าๆ เพื่อซึมซับรายละเอียดเล็กๆ ของบานประตูไม้เก่า ลวดลายช่องลม และรอยยิ้มของคนในพื้นที่ ซึ่งสิ่งเหล่านี้คือเสน่ห์ที่แท้จริงที่เงินไม่สามารถซื้อได้ แต่สัมผัสได้ด้วยใจที่พร้อมจะเรียนรู้วัฒนธรรมไทยที่งดงาม

• รถยนต์ส่วนตัว: จากศาลากลางจังหวัดตราด ขับรถมุ่งหน้าไปยังถนนหลักเมือง แล้วเลี้ยวเข้าสู่ถนนธนเจริญ ซึ่งจะขนานไปกับลำคลองบางพระ มีพื้นที่จอดรถรอบชุมชน

• การเดินเท้า: หากพักในตัวเมืองตราด สามารถเดินจากย่านตลาดสดมายังชุมชนคลองบางพระได้ในระยะทางประมาณ 500-800 เมตร

• ช่วงเวลาที่แนะนำ: แนะนำให้มาช่วง 16:00 – 19:00 น. เพื่อชมแสงไฟริมคลองและสัมผัสอากาศที่ไม่ร้อนจนเกินไป

• การถ่ายภาพ: มุมภาพสะท้อนน้ำของบ้านไม้ริมคลองเป็นจุดที่สวยที่สุด ควรเตรียมกล้องที่มีเลนส์มุมกว้างมาด้วย

• การเข้าชม: เนื่องจากเป็นพื้นที่อยู่อาศัยจริงของชาวบ้าน ควรเข้าชมด้วยความสงบและเคารพความเป็นส่วนตัวของเจ้าของบ้าน

• อาหาร: อย่าพลาดการชิมกาแฟและขนมพื้นเมืองในร้านไม้เก่าเพื่อซึมซับบรรยากาศแบบย้อนยุค

ค่าเข้าชม:

• ไม่มีค่าเข้าชมพื้นที่

เวลาเปิด-ปิด:

• เปิดทุกวัน ร้านค้าส่วนใหญ่เปิด 10:00 – 20:00 น.

• หมายเหตุ: บรรยากาศจะคึกคักเป็นพิเศษในเย็นวันเสาร์-อาทิตย์