วัดเกรียงไกรกลาง (Kriangkrai Klang Temple) เป็นหนึ่งในวัดเก่าแก่ที่มีความสำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของจังหวัดนครสวรรค์ ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำน่านในเขตตำบลเกรียงไกร เดิมมีชื่อเรียกในหมู่ชาวบ้านว่า วัดปากน้ำ หรือ วัดปากเกรียงไกร เนื่องจากทำเลที่ตั้งอยู่บริเวณจุดบรรจบของลำคลองเกรียงไกรและแม่น้ำน่าน ซึ่งเป็นเส้นทางสัญจรทางน้ำที่สำคัญมาแต่อดีต พื้นที่ของวัดแห่งนี้เปรียบเสมือนพิพิธภัณฑ์ที่มีชีวิต เพราะเป็นจุดรวมของมิติด้านประวัติศาสตร์ที่ย้อนไปถึงยุคสุโขทัย มิติด้านศิลปกรรมอันวิจิตรของช่างฝีมือโบราณ และมิติด้านธรรมชาติวิทยาที่เป็นแหล่งอนุรักษ์ฝูงลิงธรรมชาติจนกลายเป็นเอกลักษณ์ที่โดดเด่นและถูกเรียกติดปากว่า วัดลิง แห่งเมืองปากน้ำโพ

เรื่องราวที่สร้างความอัศจรรย์และเป็นศูนย์รวมศรัทธาของพุทธศาสนิกชนทั่วประเทศคือ ตำนานของ หลวงพ่อสัมฤทธิ์ (พระพุทธรูปทองคำ) ซึ่งมีที่มาอันยาวนานย้อนไปถึงช่วงปลายสมัยสุโขทัย ในช่วงเวลานั้นบ้านเมืองเผชิญกับภัยสงครามและการแย่งชิงทรัพย์สิน ชาวสุโขทัยกลุ่มหนึ่งที่ต้องการรักษาพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ไม่ให้ตกไปอยู่ในมือของข้าศึกหรือถูกโจรกรรม จึงได้อัญเชิญพระพุทธรูปล่องแพมาตามแม่น้ำน่านเพื่อเสาะหาที่ปลอดภัย แต่เมื่อแพล่องมาถึงบริเวณหน้าวัดเกรียงไกรกลาง แพกลับจมลงอย่างน่าอัศจรรย์ ชาวบ้านในสมัยนั้นจึงได้ช่วยกันอัญเชิญพระพุทธรูปขึ้นจากน้ำและตัดสินใจใช้ภูมิปัญญาในการพรางสายตาด้วยการ โบกปูนพอกทับองค์พระ ให้ดูเหมือนพระพุทธรูปปูนปั้นทั่วไปที่ไม่มีมูลค่าทางวัตถุ ความลับเรื่องพระทองคำนี้ถูกเก็บเงียบและเลือนหายไปตามกาลเวลายาวนานกว่า 300 ปี จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2511 ในระหว่างที่ทางวัดทำการบูรณะพระอุโบสถ ปูนที่หุ้มองค์พระเกิดกะเทาะออก เผยให้เห็นเนื้อทองคำบริสุทธิ์ที่มีพุทธลักษณะงดงามตามศิลปะสุโขทัยอย่างแท้จริง สร้างความปิติยินดีและพลังศรัทธาอย่างมหาศาลแก่ชาวนครสวรรค์

ทางด้านสถาปัตยกรรมและการท่องเที่ยว วัดเกรียงไกรกลางเป็นที่ตั้งของ วิหารร้อยปี ซึ่งเป็นโบราณสถานที่ยังคงความสมบูรณ์ของโครงสร้างสถาปัตยกรรมไทยดั้งเดิมไว้ได้อย่างดีเยี่ยม ภายในวิหารประดับด้วย จิตรกรรมฝาผนัง ที่ทรงคุณค่า ซึ่งไม่ได้มีเพียงเรื่องราวพุทธประวัติเท่านั้น แต่ยังสอดแทรกภาพวิถีชีวิตชาวบ้านริมน้ำน่าน การแต่งกาย และประเพณีในอดีตที่หาชมได้ยากมากในปัจจุบัน นอกจากนี้ยังมี มณฑปเก่าแก่ ที่ประดิษฐานรอยพระพุทธบาทจำลองให้ประชาชนได้เข้าสักการะเพื่อสิริมงคล บริเวณรอบวัดยังเป็นเขตอภัยทานที่เงียบสงบ เป็นที่อยู่อาศัยของฝูงลิงธรรมชาตินับร้อยตัวที่อาศัยอยู่ร่วมกับชุมชนมานาน นักท่องเที่ยวที่มาเยือนนอกจากจะได้อิ่มบุญจากการกราบไหว้พระทองคำแล้ว ยังสามารถเพลิดเพลินกับการชมทัศนียภาพอันร่มรื่นริมน้ำน่าน และสัมผัสประสบการณ์ใกล้ชิดธรรมชาติผ่านฝูงลิงที่เป็นเจ้าบ้านคอยต้อนรับผู้มาเยือนอย่างเป็นมิตร

รถยนต์ส่วนตัว:

• จากตัวเมืองนครสวรรค์ ใช้ถนน นครสวรรค์–ชุมแสง (ทางหลวงหมายเลข 225) ข้ามสะพานพิษณุโลก ขับตรงไปประมาณ 10 กิโลเมตร จากนั้นเลี้ยวซ้ายเข้าสู่ตำบลเกรียงไกรตามป้ายบอกทาง

ทางเรือ:

• สามารถเช่าเหมาเรือจาก ท่าน้ำตลาดปากน้ำโพ ล่องขึ้นมาตามแม่น้ำน่านจนถึงหน้าวัด เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการสัมผัสบรรยากาศริมน้ำแบบดั้งเดิม

• การให้อาหารลิง: ลิงค่อนข้างเชื่อง ควรวางอาหารในจุดที่จัดไว้ และระวังสิ่งของมีค่า

• การถ่ายภาพ: วิหารเก่าแก่ด้านหลังวัดมีมุมถ่ายภาพที่ดู ขลังและสวยงามมาก

• ช่วงเวลาแนะนำ: ควรมาในช่วง เช้าหรือบ่ายแก่ ๆ อากาศเย็นสบาย มีลมพัดตลอดวัน

ค่าเข้าชม:

• เข้าชมฟรี (สามารถร่วมทำบุญตามศรัทธา หรือซื้อตะกร้าผลไม้ให้อาหารลิงได้ภายในวัด)

เวลาเปิด–ปิด:

• เปิดให้บริการทุกวัน เวลา 07:00 – 17:30 น.