“เด่นลายแกะมือไม่เพ้นท์ หม้อน้ำมอญสัญลักษณ์นนทบุรี ชมสาธิตและทดลองปั้นจริง”
หมู่บ้านเครื่องปั้นดินเผา (Ko Kret Pottery Village) ถือเป็นหนึ่งในแหล่งหัตถกรรมสำคัญของจังหวัดนนทบุรี และยังเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สะท้อนภูมิปัญญาของชาวมอญที่อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานตั้งแต่สมัยกรุงธนบุรี โดยชุมชนเหล่านี้ได้กระจายตัวอยู่ทั่วเกาะเกร็ด โดยเฉพาะบริเวณหมู่ที่ 1 และหมู่ที่ 7 ซึ่งยังคงเป็นศูนย์กลางการผลิตเครื่องปั้นดินเผาที่มีความต่อเนื่องและมีชีวิตชีวามาจนถึงปัจจุบันชาวมอญได้นำภูมิปัญญาการปั้นดินเผาติดตัวเข้ามาและถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่นอย่างต่อเนื่อง จนเกิดการพัฒนาเป็นอัตลักษณ์เฉพาะของงานปั้นในพื้นที่นี้ ทั้งในด้านรูปทรง เทคนิค และลวดลายที่มีความประณีตละเอียดอ่อน โดยเฉพาะการ “แกะลายบนเนื้อดิน” แทนการใช้การเพ้นท์สี ซึ่งถือเป็นเอกลักษณ์โดดเด่นของเครื่องปั้นดินเผาเกาะเกร็ดที่แตกต่างจากแหล่งอื่นในประเทศไทยในด้านสภาพภูมิประเทศ เกาะเกร็ดตั้งอยู่กลางแม่น้ำเจ้าพระยา ทำให้มีดินเหนียวธรรมชาติที่มีคุณภาพดี มีความละเอียดสูง เหนียว และเหมาะแก่การขึ้นรูปงานปั้นที่ต้องการความประณีตเป็นพิเศษ ส่งผลให้ผลิตภัณฑ์ที่ได้มีความแข็งแรงและมีความงดงามตามธรรมชาติของเนื้อดินโดยไม่ต้องพึ่งการเคลือบหรือแต่งสีมากนัก
กระบวนการผลิตยังคงรักษารูปแบบดั้งเดิมไว้อย่างครบถ้วน ตั้งแต่การเตรียมดินโดยการนวดและกรองสิ่งเจือปนออกอย่างละเอียด การขึ้นรูปด้วยแป้นหมุนหรือการปั้นด้วยมือซึ่งต้องอาศัยทักษะและความชำนาญสูงของช่างฝีมือในท้องถิ่น ต่อด้วยขั้นตอนการแกะลวดลายด้วยมือที่ต้องใช้ความแม่นยำและความอดทนสูง ลวดลายที่พบมักเป็นลายธรรมชาติ ลายดอกไม้ ลายเถาวัลย์ และลายเรขาคณิต จากนั้นจึงนำไปตากแห้งตามธรรมชาติ และเข้าสู่กระบวนการเผาในเตาแบบดั้งเดิมที่อาศัยประสบการณ์ของช่างเป็นสำคัญผลิตภัณฑ์เครื่องปั้นดินเผาที่ได้มีความหลากหลาย ตั้งแต่ของใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น โอ่งน้ำ กระถางต้นไม้ และภาชนะต่าง ๆ ไปจนถึงหม้อน้ำมอญซึ่งถือเป็นสัญลักษณ์สำคัญของท้องถิ่น รวมถึงของตกแต่งบ้านและของที่ระลึกระดับ OTOP ที่มีมูลค่าทางศิลปะและได้รับความนิยมจากนักท่องเที่ยว
ในปัจจุบัน หมู่บ้านเครื่องปั้นดินเผาเกาะเกร็ดได้รับการพัฒนาให้เป็นศูนย์เรียนรู้วัฒนธรรมและหัตถกรรมที่สำคัญ เปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวได้เข้าชมกระบวนการผลิตจริงอย่างใกล้ชิด และยังสามารถทดลองปั้นดินเผาด้วยตนเองได้ในบางพื้นที่ ซึ่งช่วยสร้างประสบการณ์เชิงวัฒนธรรมที่ลึกซึ้งและมีความหมายมากขึ้น
วิธีการเดินทาง
- รถยนต์: จอดรถได้ที่วัดสนามเหนือหรือวัดติวานนท์ จากนั้นต่อเรือข้ามฟากไปยังท่าเรือวัดปรมัยยิกาวาส
- เรือด่วนเจ้าพระยา: ลงที่ท่าน้ำนนทบุรี แล้วต่อเรือข้ามฟากหรือเรือหางยาวไปยังเกาะเกร็ด
คำแนะนำ
- แนะนำเดินเท้าหรือเช่าจักรยานชมรอบเกาะ เพื่อเข้าถึงโรงปั้นและร้านเครื่องปั้นดินเผาได้สะดวก
- ควรมาเที่ยวช่วงเช้าหรือบ่ายแก่ ๆ เพื่อหลีกเลี่ยงแดดจัดและอากาศร้อน
- หากต้องการซื้อของชิ้นใหญ่ ร้านส่วนใหญ่มักมีบริการแพ็กและจัดส่งถึงบ้าน
- ควรเตรียมเงินสดติดตัว เพราะบางร้านยังไม่รองรับการจ่ายแบบอิเล็กทรอนิกส์
- พกหมวก ร่ม หรือพัดลมพกพา เนื่องจากบางเส้นทางเป็นพื้นที่โล่งและไม่มีร่มเงา
ค่าเข้าชม:
ฟรี ไม่มีค่าเข้าชม (กิจกรรมสาธิตฟรี แต่บางกิจกรรมลงมือปั้นอาจมีค่าอุปกรณ์)
เวลาเปิด–ปิด:
- เปิดทุกวัน เวลา 09:00 – 17:00 น.
- (วันเสาร์–อาทิตย์และวันหยุดนักขัตฤกษ์มีร้านค้าเปิดคึกคักเป็นพิเศษ)