เสาร้องไห้ (The Weeping Pillar) เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองของอำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี มีตำนานเล่าขานสืบต่อกันมานานกว่าร้อยปี ปัจจุบันประดิษฐานอยู่ภายในศาลาทรงไทยซึ่งได้รับการดูแลอย่างดี ภายในบริเวณวัดสูง อันเป็นวัดสำคัญของชุมชนริมแม่น้ำป่าสัก

ตำนานของเสาร้องไห้เริ่มต้นขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ 1) ในช่วงเวลาที่มีการคัดเลือกไม้ที่มีลักษณะสมบูรณ์จากหัวเมืองต่าง ๆ ทั่วราชอาณาจักร เพื่อนำไปใช้เป็นเสาเอกสำหรับการก่อสร้างพระราชวังและปราสาทในกรุงเทพมหานคร เสาไม้ตะเคียนทองต้นนี้เป็นไม้ที่มีความงดงาม แข็งแรง และมีลักษณะถูกต้องตามตำราการก่อสร้าง จึงได้รับการคัดเลือกให้เป็นหนึ่งในเสาสำคัญ

อย่างไรก็ตาม ตำนานเล่าว่าเมื่อเสาไม้ตะเคียนทองต้นนี้ถูกล่องแพไปถึงกรุงเทพฯ กลับมาถึงช้ากว่ากำหนดเพียงเล็กน้อย ทำให้พิธีการคัดเลือกเสาเอกได้เสร็จสิ้นลงแล้ว เสาต้นนี้จึงไม่ได้ถูกนำไปใช้งาน และต้องถูกปล่อยให้ลอยน้ำกลับขึ้นมาตามลำน้ำป่าสัก ระหว่างทางนั้น ชาวบ้านที่อาศัยอยู่ริมแม่น้ำต่างเล่าตรงกันว่าได้ยินเสียงคล้ายการ “ร้องไห้สะอึกสะอื้นอย่างเศร้าสร้อย” ดังออกมาจากลำน้ำตลอดเส้นทางที่เสาลอยผ่าน

ในที่สุด เสาไม้ตะเคียนทองได้ลอยมาหยุดอยู่บริเวณหน้าวัดสูง ชาวบ้านในละแวกนั้นจึงพร้อมใจกันอัญเชิญเสาขึ้นมาประดิษฐานไว้ภายในวัด และเชื่อว่าเสาต้นนี้มีจิตวิญญาณศักดิ์สิทธิ์สถิตอยู่ เหตุการณ์อันน่าอัศจรรย์นี้เองที่กลายเป็นที่มาของชื่อ “บ้านเสาไห้” และต่อมาได้ใช้เป็นชื่อ “อำเภอเสาไห้” จนถึงปัจจุบัน

เสาร้องไห้มีลักษณะเป็นเสาไม้ตะเคียนทองขนาดใหญ่ ผิวไม้มีความมันวาว และปรากฏร่องรอยของการปิดทองจากผู้มีจิตศรัทธาที่เดินทางมาสักการะอย่างต่อเนื่อง ศาลาที่ประดิษฐานเสาตั้งอยู่ริมแม่น้ำป่าสัก จัดพื้นที่ไว้อย่างเป็นสัดส่วนและสงบงาม เต็มไปด้วยบรรยากาศแห่งความศรัทธา ผู้คนนิยมมาขอพรในเรื่องโชคลาภ การงาน และความสมหวังในชีวิต

การมาเยือนเสาร้องไห้จึงไม่ใช่เพียงการชมโบราณวัตถุหรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์เท่านั้น หากแต่เป็นการสัมผัสกับรากเหง้าของชื่อเรียกดินแดนแห่งนี้ ซึ่งผูกพันกับความเชื่อ ตำนานพื้นบ้าน และวิถีชีวิตของผู้คนริมแม่น้ำป่าสักมาอย่างยาวนาน

สำหรับผู้ที่สนใจด้านประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม การมาเยือนเสาร้องไห้ ณ วัดสูง จะช่วยเปิดมุมมองให้เห็นความเชื่อมโยงระหว่างการสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์กับชีวิตของผู้คนในหัวเมือง รวมถึงความศรัทธาที่มีต่อพระแม่ตะเคียนทองซึ่งยังคงสืบทอดและมีบทบาทในสังคมท้องถิ่นมาจนถึงปัจจุบัน นับเป็นประสบการณ์ที่ช่วยเติมเต็มความเข้าใจในเรื่องราวของจังหวัดสระบุรีได้อย่างลึกซึ้ง

รถยนต์ส่วนตัว:

• จากตัวเมืองสระบุรี ใช้ทางหลวงหมายเลข 3041 มุ่งหน้าสู่อำเภอเสาไห้ ขับผ่านที่ว่าการอำเภอเสาไห้ไปเพียงเล็กน้อย จะพบทางเข้าวัดสูงอยู่ทางขวามือ เสาร้องไห้ประดิษฐานอยู่ในศาลาริมน้ำด้านในวัด

รถสาธารณะ:

• ขึ้นรถสองแถวสายสระบุรี-เสาไห้ จากสถานีขนส่งสระบุรี มาลงที่หน้าวัดสูงได้สะดวก

พิกัด GPS:

• ค้นหาชื่อ "วัดสูง เสาไห้" เพื่อนำทางมายังศาลาประดิษฐานเสาร้องไห้

การสักการะ:

• ทางวัดมีดอกไม้ ธูป เทียน และผ้าสามสีไว้คอยบริการ แนะนำให้ตั้งจิตให้สงบขณะกราบขอพรเพื่อความเป็นสิริมงคล

ช่วงเวลาที่เหมาะสม:

• สามารถมาได้ตลอดวัน แต่ช่วงเช้าบรรยากาศริมน้ำป่าสักจะเย็นสบายและเงียบสงบเป็นพิเศษ

การแต่งกาย:

• สวมใส่ชุดสุภาพและสำรวมกิริยา เนื่องจากเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวบ้านเคารพนับถือเป็นอย่างสูง

กิจกรรมต่อเนื่อง:

• หลังจากสักการะเสาร้องไห้แล้ว สามารถเดินชมอุโบสถเก่าของวัดสูง หรือแวะไปเดินเล่นที่ ตลาดต้าน้ำโบราณบ้านต้นตาล (หากมาตรงกับวันอาทิตย์)

ค่าธรรมเนียมเข้าชม

• เข้าชมฟรี (ร่วมทำบุญบำรุงศาลาได้ตามศรัทธา)

เวลาทำการ

• เปิดบริการทุกวัน: 08:00 – 17:00 น.