พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติขอนแก่น (Khon Kaen National Museum) ถือเป็นขุมทรัพย์ทางปัญญาและพิพิธภัณฑ์ระดับภูมิภาคที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย โดยทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางในการเก็บรักษาและจัดแสดงมรดกทางวัฒนธรรมของภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนอย่างครบวงจร ตัวอาคารโดดเด่นด้วยสถาปัตยกรรมร่วมสมัยที่ภายในอัดแน่นไปด้วยโบราณวัตถุชิ้นเอกมากกว่าพันชิ้นที่ได้จากการขุดค้นทางโบราณคดีในเขตจังหวัดขอนแก่นและพื้นที่ใกล้เคียง การจัดแสดงเริ่มต้นจากการปูพื้นฐานความรู้เกี่ยวกับสภาพทางธรณีวิทยาและร่องรอยของสิ่งมีชีวิตยุคดึกดำบรรพ์ ก่อนจะนำเข้าสู่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ที่น่าตื่นตาตื่นใจ ซึ่งมีการจัดแสดงโบราณวัตถุจากแหล่งขุดค้นสำคัญอย่างบ้านเชียงและโนนชัย ทำให้เราได้เห็นวิวัฒนาการของมนุษย์ในลุ่มแม่น้ำโขงและแม่น้ำชี ตั้งแต่เครื่องมือหินขัด เครื่องประดับจากเปลือกหอยและหินมีค่า ไปจนถึงภาชนะดินเผาลายเขียนสีแดงที่เป็นเอกลักษณ์สากล

ไฮไลท์ที่เป็นหัวใจหลักของพิพิธภัณฑ์แห่งนี้คือ "กลุ่มโบราณวัตถุศิลปะทวารวดี" โดยเฉพาะ "ใบเสมาหินทราย" ซึ่งขุดค้นพบมากที่สุดในแถบนี้ ใบเสมาเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงหลักเขตศาสนสถานเท่านั้น แต่ยังเป็นสมุดภาพหินที่จำหลักเรื่องราวพุทธประวัติและชาดกไว้อย่างวิจิตรบรรจง เช่น ใบเสมาพิมพาพิลาปที่แสดงภาพพระพุทธเจ้าเสด็จกลับเมืองกบิลพัสดุ์ ซึ่งได้รับยกย่องว่ามีความสมบูรณ์และความสวยงามในเชิงช่างชั้นสูงเป็นอย่างมาก นอกจากศิลปะทวารวดีแล้ว ผู้เข้าชมยังจะได้ศึกษาอิทธิพลของ "วัฒนธรรมขอม" หรือศิลปะลพบุรีในอีสาน ผ่านประติมากรรมรูปเคารพในศาสนาฮินดูและพุทธศาสนามหายาน รวมถึงทับหลังหินทรายที่สลักเสลาอย่างประณีตสะท้อนความเชื่อเรื่องเทพเจ้าและจักรวาลวิทยา

เมื่อข้ามผ่านยุคโบราณมาสู่สมัยประวัติศาสตร์ตอนปลาย พิพิธภัณฑ์ได้จัดแสดงโบราณวัตถุศิลปะล้านช้างและศิลปะรัตนโกสินทร์ตอนต้น ซึ่งแสดงถึงการเคลื่อนย้ายทางวัฒนธรรมและการสถาปนาบ้านเมืองในแถบที่ราบสูงโคราช ไม่ว่าจะเป็นพระพุทธรูปไม้แกะสลัก ตู้พระธรรมลายรดน้ำ และเครื่องใช้ในพิธีกรรมต่างๆ นอกจากนี้ยังมีส่วนจัดแสดง "วัฒนธรรมพื้นบ้าน" ที่รวบรวมข้าวของเครื่องใช้ในชีวิตประจำวันของชาวอีสาน เช่น เครื่องจักสาน อุปกรณ์การทอผ้าไหมมัดหมี่อันขึ้นชื่อของขอนแก่น และเครื่องรางของขลังที่สะท้อนถึงวิถีชีวิตที่ผูกพันกับความเชื่อเรื่องผีและพุทธศาสนาอย่างแยกไม่ออก การเดินชมในแต่ละห้องโถงจึงเหมือนกับการนั่งไทม์แมชชีนย้อนเวลากลับไปหลายพันปีเพื่อทำความเข้าใจรากเหง้าของชาวอีสานอย่างลึกซึ้ง ตั้งแต่ยุคที่มนุษย์ยังเริ่มใช้โลหะจนถึงยุคที่สร้างสรรค์งานศิลปะชั้นสูงและกลายเป็นเมืองศูนย์กลางทางเศรษฐกิจและการศึกษาในปัจจุบัน

• สามารถเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัว หรือใช้บริการรถสองแถวสายที่ผ่านหน้าพิพิธภัณฑ์ (เช่น สาย 4 หรือสาย 10) หรือเรียกใช้บริการแอปพลิเคชันรับส่งผู้โดยสารภายในตัวเมืองขอนแก่น

• ควรเผื่อเวลาอย่างน้อย 1-2 ชั่วโมงเพื่อเดินชมให้ครบทุกส่วน

• ภายในอาคารเป็นระบบปรับอากาศทำให้เดินชมได้สบายไม่ร้อน

• และห้ามพลาดการถ่ายรูปคู่กับใบเสมาหินบริเวณสวนด้านนอกอาคาร

• หากมาเป็นหมู่คณะหรือคณะนักเรียน แนะนำให้ติดต่อเจ้าหน้าที่ล่วงหน้าเพื่อขอคำบรรยายพิเศษ

ค่าเข้าชม:

• ชาวไทย: 20 บาท

• ชาวต่างชาติ: 200 บาท

• เข้าชมฟรี: สำหรับนักเรียน นักศึกษา (ในเครื่องแบบหรือแสดงบัตร), เด็ก, ผู้สูงอายุชาวไทย (60 ปีขึ้นไป), พระภิกษุ สามเณร และนักบวชในศาสนาต่างๆ

เวลาเปิดปิดทำการ:

• เปิดทำการในวันพุธ – วันอาทิตย์ ตั้งแต่เวลา 09:00 – 16:00 น. ปิดทำการทุกวันจันทร์และ วันอังคาร รวมถึงวันหยุดนักขัตฤกษ์ (โปรดตรวจสอบกับทางเพจ Facebook ของพิพิธภัณฑ์อีกครั้งหากเป็นช่วงวันหยุดเทศกาลสำคัญ