วัดพระบรมธาตุทุ่งยั้ง (Wat Phraborom That Thung Yang) หรือที่รู้จักกันในชื่อวัดพระบรมธาตุทุ่งยั้ง เป็นวัดสำคัญทางประวัติศาสตร์ของจังหวัดอุตรดิตถ์ ตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลทุ่งยั้ง อำเภอลับแล โดยเป็นวัดโบราณที่มีความเชื่อมโยงกับเมืองทุ่งยั้งซึ่งเคยเป็นชุมชนเก่าและเมืองหน้าด่านในเส้นทางการค้าทางภาคเหนือ นักวิชาการและข้อมูลท้องถิ่นส่วนใหญ่สันนิษฐานว่าวัดแห่งนี้มีพัฒนาการมาตั้งแต่ช่วงปลายสมัยสุโขทัย และได้รับการบูรณะต่อเนื่องในยุคหลัง ทำให้สถาปัตยกรรมภายในวัดมีการผสมผสานศิลปะหลายยุคสมัย ทั้งสุโขทัย ล้านนา และอยุธยา

องค์ประกอบสำคัญของวัดคือพระเจดีย์ประธานทรงระฆังแบบศิลปะลังกา ซึ่งตั้งอยู่บนฐานสี่เหลี่ยมซ้อนชั้น ลักษณะเจดีย์นี้สะท้อนอิทธิพลของพุทธศาสนาลังกาวงศ์ที่แพร่เข้ามาในสยาม และเชื่อกันว่าเป็นที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ ทำให้วัดแห่งนี้ได้รับการยกย่องว่าเป็น “พระบรมธาตุ” ประจำเมืองทุ่งยั้ง รอบองค์เจดีย์มีองค์ประกอบย่อยและร่องรอยการบูรณะในยุคต่าง ๆ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการใช้งานและความศรัทธาที่ยาวนานต่อเนื่องหลายร้อยปี

อีกจุดสำคัญคือวิหารหลวงซึ่งเป็นอาคารหลักด้านหน้าที่มีรูปแบบสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นภาคเหนือ หลังคาทรงซ้อนลดหลั่น และงานตกแต่งที่สะท้อนศิลปะล้านนา ภายในวิหารเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปสำคัญที่ชาวบ้านเรียกว่า “หลวงพ่อประธานเฒ่า” ซึ่งเป็นพระพุทธรูปปูนปั้นปางมารวิชัยที่ได้รับการเคารพศรัทธาอย่างสูง ภายในยังพบร่องรอยจิตรกรรมฝาผนังเก่า ซึ่งมีการบันทึกเรื่องราวพุทธประวัติและวรรณกรรมพื้นบ้าน เช่น เรื่องสังข์ทอง แม้ว่าปัจจุบันบางส่วนจะเลือนลางตามกาลเวลา แต่ยังคงมีคุณค่าทางศิลปะและประวัติศาสตร์

วัดพระบรมธาตุทุ่งยั้งยังมีความสำคัญในฐานะศูนย์กลางประเพณี “อัฐมีบูชา” ซึ่งจัดขึ้นเป็นประจำทุกปี โดยเป็นพิธีจำลองเหตุการณ์ถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระตามคติพุทธศาสนาเถรวาท ถือเป็นประเพณีหายากที่ยังคงสืบทอดในประเทศไทย และสะท้อนความศรัทธาของชุมชนในพื้นที่ได้อย่างชัดเจน พื้นที่วัดโดยรวมจึงไม่เพียงเป็นสถานที่ประกอบศาสนกิจ แต่ยังเป็นแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์ โบราณคดี และวัฒนธรรมที่สำคัญของจังหวัดอุตรดิตถ์

• จากตัวเมืองอุตรดิตถ์ ให้ใช้ทางหลวงหมายเลข 102 (สายอุตรดิตถ์-ลับแล) ขับตรงไปประมาณ 3-5 กิโลเมตร จะพบทางแยกเข้าเมืองเก่าทุ่งยั้ง วัดพระบรมธาตุทุ่งยั้งจะตั้งอยู่ทางด้านซ้ายมือริมถนนใหญ่อย่างชัดเจน มีป้ายบอกทางตลอดสาย สามารถเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวหรือรถโดยสารท้องถิ่นได้อย่างสะดวก

• แต่งกายสุภาพ งดเสื้อแขนกุดและกางเกงสั้นเพื่อความเหมาะสมในเขตพุทธสถาน

• ควรไปช่วงเช้าหรือบ่ายแก่ ๆ เพื่อหลีกเลี่ยงแดดร้อนจัด

• เตรียมน้ำดื่มติดตัว เพราะบริเวณวัดค่อนข้างโล่งและร้อน

• เดินชมรอบพระเจดีย์ให้ครบทุกด้าน จะเห็นรายละเอียดสถาปัตยกรรมชัดขึ้น

ค่าเข้าชม:

• ไม่เสียค่าเข้าชม

เวลาเปิดปิดทำการ:

• เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 08.00 น. - 17.30 น.