อาคารพิพิธภัณฑ์จังหวัดหนองคาย (Nong Khai Museum) แห่งนี้ เดิมคือ "ศาลากลางจังหวัดหลังเก่า" ซึ่งมีประวัติศาสตร์ยาวนานย้อนไปถึงสมัยรัชกาลที่ 5 โดยอาคารหลังนี้เริ่มก่อสร้างในปี พ.ศ. 2440 และแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2444 ในอดีตเคยถูกใช้เป็นที่ทำการของข้าหลวงต่างพระองค์ผู้สำเร็จราชการมณฑลลาวพวน (หรือมณฑลอุดรในเวลาต่อมา) สถาปัตยกรรมของตัวอาคารเป็นแบบตึกสองชั้นทรงยุโรปที่ผสมผสานอิทธิพลจากฝรั่งเศสและช่างฝีมือชาวเวียดนามในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 โดดเด่นด้วยประตูหน้าต่างไม้ทรงโค้งและระเบียงชั้นบนที่ทอดตัวรับลมจากแม่น้ำโขง ถือเป็นอาคารก่ออิฐถือปูนที่เก่าแก่และสมบูรณ์ที่สุดแห่งหนึ่งในภาคอีสาน

ภายในพิพิธภัณฑ์จัดแสดงเนื้อหาที่ครอบคลุมตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ไปจนถึงยุคสงครามปราบฮ่อ โดยมีไฮไลต์สำคัญคือการจัดแสดงโบราณวัตถุจากแหล่งโบราณคดีบ้านโคกคอน ซึ่งเป็นหลักฐานการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ยุคโลหะในพื้นที่หนองคาย นอกจากนี้ยังมีห้องนิทรรศการที่รวบรวมภาพถ่ายเก่าแก่ที่หาดูได้ยาก ซึ่งบันทึกเหตุการณ์สำคัญเมื่อครั้งรัชกาลที่ 5 เสด็จประพาสมณฑลอีสาน รวมถึงการจัดแสดงเรื่องราวทางวัฒนธรรมและความเชื่อของชาวลุ่มน้ำโขง เช่น ตำนานพญานาค ประเพณีบุญบั้งไฟ และวิถีชีวิตการประมงน้ำจืดอันเป็นเอกลักษณ์ของคนในพื้นที่

การเยี่ยมชมที่นี่ไม่ใช่เพียงการเดินชมโบราณวัตถุ แต่เป็นการย้อนเวลากลับไปทำความเข้าใจถึงความสำคัญของเมืองหนองคายในฐานะ "เมืองหน้าด่าน" สำคัญทางยุทธศาสตร์และการค้าชายแดนมาแต่อดีต ทุกรายละเอียดในพิพิธภัณฑ์ได้รับการคัดสรรเพื่อสะท้อนถึงความภาคภูมิใจในรากเหง้าของชาวหนองคาย ตั้งแต่ความรุ่งเรืองของศิลปะล้านช้างไปจนถึงการผสมผสานทางวัฒนธรรมในยุคสมัยใหม่ ทำให้พิพิธภัณฑ์แห่งนี้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ที่สำคัญที่สุดของจังหวัด

• ตั้งอยู่ใจกลางเมืองหนองคาย บนถนนประจักษ์ศิลปาคม ใกล้กับอนุสาวรีย์ปราบฮ่อ สามารถเดินทางได้ด้วยรถส่วนตัว (มีที่จอดรถในเทศบาล) หรือใช้บริการรถสามล้อเครื่อง (สกายแล็บ) จากจุดต่างๆ ในตัวเมือง

• ควรเช็กวันหยุดนักขัตฤกษ์ก่อนล่วงหน้าเพราะพิพิธภัณฑ์ปิดทำการในวันหยุดราชการ

• แนะนำให้มาช่วงเช้าเพื่อเลี่ยงอากาศร้อนและมีแสงธรรมชาติสวยงามสำหรับการถ่ายรูปตัวอาคาร

• การแต่งกายควรสุภาพเรียบร้อยเพื่อเป็นการให้เกียรติสถานที่ราชการและโบราณสถานเก่าแก่

• สามารถจอดรถได้ฟรีที่บริเวณลานจอดรถภายในเทศบาลเมืองหนองคายใกล้กับตัวอาคาร

• อย่าลืมแวะชมอนุสาวรีย์ปราบฮ่อซึ่งตั้งอยู่ห่างออกไปเพียงระยะเดินถึงในบริเวณใกล้เคียง

• ภายในพิพิธภัณฑ์ห้ามใช้แฟลชในการถ่ายภาพเพื่อป้องกันความเสียหายต่อโบราณวัตถุและภาพเก่า

• หากมาเป็นหมู่คณะสามารถติดต่อล่วงหน้าเพื่อขอเจ้าหน้าที่นำชมและบรรยายประวัติศาสตร์อย่างละเอียด

• หลังจากชมพิพิธภัณฑ์แล้ว แนะนำให้เดินไปชมวิวริมโขงต่อซึ่งอยู่ห่างออกไปเพียงไม่กี่บล็อก

ค่าเข้าชม:

• เข้าชมฟรี

เวลาเปิดปิดทำการ:

• เปิดทำการ วันจันทร์ – วันศุกร์ เวลา 08:30 – 16:30 น.

• หมายเหตุ: ปิดทำการวันเสาร์, วันอาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์ (เนื่องจากตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ส่วนราชการของเทศบาลเมืองหนองคาย)