ย่านอาคารเก่าริมหาดทรายทองศรีโคตรบูรณ์ (Old town area along the golden sand beach of Sri Kotaboon) เปรียบเสมือนพิพิธภัณฑ์มีชีวิต ที่บอกเล่าเรื่องราวความรุ่งเรืองของนครพนมในฐานะศูนย์กลางการค้าชายแดน สถาปัตยกรรมในย่านนี้ส่วนใหญ่ถูกสร้างขึ้นในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 โดยได้รับอิทธิพลจาก สถาปัตยกรรมอาณานิคมฝรั่งเศส ผสมผสานกับภูมิปัญญาชาวเวียดนามและช่างฝีมือท้องถิ่น ตัวอาคารมีลักษณะเด่นด้วยผนังปูนหนาสีเหลืองมัสตาร์ด ตัดกับขอบหน้าต่างไม้สีเขียวหรือสีน้ำตาล และการใช้หน้าต่างทรงโค้งที่ช่วยระบายอากาศได้ดีในสภาพภูมิอากาศแบบร้อนชื้น อาคารที่ถือเป็นอัญมณีของย่านนี้คือ หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติฯ และ พิพิธภัณฑ์จวนผู้ว่าราชการจังหวัดนครพนม (หลังเดิม) ซึ่งเคยเป็นที่ประทับแรมของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เมื่อครั้งเสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมราษฎรในอดีต

นอกจากความงามของตึกรามบ้านช่องแล้ว บริเวณนี้ยังมีความมหัศจรรย์ทางภูมิศาสตร์ที่หาชมได้ยากคือ หาดทรายทองศรีโคตรบูรณ์ ซึ่งเป็นหาดทรายธรรมชาติขนาดมหึมาที่จะปรากฏให้เห็นกลางลำน้ำโขงในช่วงฤดูแล้งเท่านั้น เม็ดทรายที่นี่มีสีเหลืองทองระยิบระยับเมื่อต้องแสงอาทิตย์ ยามเย็นเมื่อแสงสีทองอาบไล้ไปบนหมู่ตึกเก่าและสะท้อนกับผืนน้ำโขง จะเกิดเป็นทัศนียภาพที่สวยงามจับตา ในปัจจุบันย่านนี้ได้รับการอนุรักษ์ให้เป็นพื้นที่ท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม โดยอาคารบางส่วนได้ถูกเปลี่ยนเป็น บูทีคโฮเทลและคาเฟ่สุดคลาสสิก ที่ยังรักษาโครงสร้างเดิมเอาไว้ ทำให้ผู้มาเยือนสามารถสัมผัสบรรยากาศย้อนยุคได้อย่างใกล้ชิด พร้อมทั้งเรียนรู้วิถีชีวิตพหุวัฒนธรรมที่มีการผสมผสานของไทย ลาว และเวียดนามเข้าด้วยกันอย่างลงตัว

• จากตัวเมืองนครพนม สามารถขับรถหรือปั่นจักรยานมาตามถนนสุนทรวิจิตร (ถนนเลียบโขง) ย่านอาคารเก่าจะตั้งอยู่เรียงรายตลอดแนวถนน ตั้งแต่หอนาฬิกาเวียดนามอนุสรณ์ไปจนถึงบริเวณพิพิธภัณฑ์จวนผู้ว่าฯ

• ควรวางแผนมาเยือนในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงพฤษภาคมหากต้องการเดินลงไปสัมผัสหาดทรายทองศรีโคตรบูรณ์กลางลำน้ำโขงเพราะเป็นช่วงที่น้ำลดต่ำสุดจนเห็นหาดทรายกว้างขวางชัดเจน

• ช่วงเวลาที่ดีที่สุดในการถ่ายภาพสถาปัตยกรรมตึกเก่าคือช่วงเช้าประมาณ 07.00 - 09.00 น. ซึ่งเป็นช่วงที่แสงแดดอ่อนๆ จะอาบไล้ผนังตึกสีเหลืองนวลให้ดูสวยงามคลาสสิกและอากาศยังไม่ร้อนจนเกินไป

• หากต้องการชมพระอาทิตย์ขึ้นเหนือยอดเขาหินปูนฝั่งลาวให้มาสแตนด์บายที่ริมโขงหน้าจวนผู้ว่าหลังเดิมในช่วงเช้ามืดคุณจะเห็นแสงสีทองสะท้อนริ้วน้ำโขงและแนวหาดทรายอย่างน่าอัศจรรย์

• การเช่าจักรยานปั่นเลาะเลียบถนนสุนทรวิจิตรเป็นวิธีที่สะดวกที่สุดในการเที่ยวชมย่านนี้เพราะสามารถแวะจอดถ่ายรูปอาคารโบราณและคาเฟ่ลับๆ ตามตรอกซอกซอยได้ตลอดทาง

• ควรเตรียมชุดหรือเครื่องแต่งกายสไตล์วินเทจหรือผ้าพื้นเมืองมาด้วยจะเข้ากับบรรยากาศอาคารเก่าสไตล์โคโลเนียลเป็นอย่างมากและช่วยให้รูปถ่ายดูมีเรื่องราวในยุคอินโดจีน

• พิพิธภัณฑ์จวนผู้ว่าราชการจังหวัด (หลังเดิม) และหอสมุดแห่งชาติฯ มักจะปิดทำการในวันจันทร์และวันอังคารรวมถึงวันหยุดนักขัตฤกษ์ควรเช็คปฏิทินก่อนวางแผนเข้าชมภายในตัวอาคาร

• อย่าพลาดการแวะชิมอาหารพื้นเมืองชื่อดังในย่านนี้โดยเฉพาะ "ปากหม้อญวน" และ "กาแฟเวียดนาม" ในร้านเก่าแก่ที่เปิดขายมานานซึ่งจะช่วยเติมเต็มประสบการณ์การท่องเที่ยวย่านพหุวัฒนธรรมได้สมบูรณ์แบบ

• ในคืนวันศุกร์ถึงวันอาทิตย์มักจะมีถนนคนเดินนครพนมอยู่ใกล้ๆ บริเวณหอนาฬิกาซึ่งคุณสามารถเดินเชื่อมต่อจากย่านตึกเก่ามาหาของกินและชมการแสดงทางวัฒนธรรมได้ในคราวเดียวกัน

• สำหรับการเดินลงไปบนหาดทรายควรสวมรองเท้าที่ถอดง่ายหรือรองเท้าแตะเนื่องจากทรายมีความละเอียดมากและบางจุดอาจมีน้ำขังเล็กน้อยจากการลดระดับของแม่น้ำโขง

ค่าเข้าชม:

ย่านอาคารเก่าภายนอกและหาดทรายทองศรีโคตรบูรณ์:

• ไม่มีค่าใช้จ่าย (ฟรี)

หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติฯ:

• ไม่มีค่าใช้จ่าย (ฟรี)

พิพิธภัณฑ์จวนผู้ว่าราชการจังหวัด (หลังเดิม):

• ชาวไทย 20 บาท

• ชาวต่างชาติ 50 บาท

เวลาเปิดปิดทำการ:

ย่านอาคารเก่าและถนนสุนทรวิจิตรสามารถเดินชมบรรยากาศภายนอกได้ตลอด 24 ชั่วโมง แต่สำหรับการเข้าชมภายในอาคารสำคัญมีเวลาดังนี้:

พิพิธภัณฑ์จวนผู้ว่าราชการจังหวัด (หลังเดิม):

• เปิดวันพุธ – วันอาทิตย์ เวลา 09:00 – 16:30 น. (ปิดทำการวันจันทร์และวันอังคาร)

หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติฯ:

• เปิดวันจันทร์ – วันศุกร์ เวลา 08:30 – 16:30 น. และวันเสาร์ เวลา 09:00 – 17:00 น. (ปิดทำการวันอาทิตย์และวันหยุดนักขัตฤกษ์)

หาดทรายทองศรีโคตรบูรณ์:

• แนะนำให้ชมในช่วงเวลา 06:00 – 18:30 น. (เฉพาะเดือนกุมภาพันธ์ – พฤษภาคม)