วัดหน้าพระเมรุราชิการาม (Na Phra Meru Temple) หรือที่รู้จักกันทั่วไปในชื่อ วัดหน้าพระเมรุ ตั้งอยู่ริมคลองสระบัวทางทิศเหนือของคูเมืองพระนครศรีอยุธยา ซึ่งเดิมคือแม่น้ำลพบุรี โดยตั้งอยู่ตรงข้ามกับพระราชวังหลวง ทำเลที่ตั้งแห่งนี้สะท้อนถึงความสำคัญของวัดในฐานะศาสนสถานที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับพระราชพิธีและราชสำนักตั้งแต่สมัยอยุธยาตอนต้น

วัดแห่งนี้สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2046 ในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนต้น เดิมมีชื่อว่า “วัดพระเมรุราชิการาม” สันนิษฐานว่าพื้นที่บริเวณนี้เคยเป็นสถานที่สำหรับสร้างพระเมรุถวายพระเพลิงพระบรมศพของพระมหากษัตริย์หรือพระบรมวงศานุวงศ์ในสมัยอยุธยาตอนต้น ต่อมาจึงได้มีการสถาปนาวัดขึ้นในพื้นที่ดังกล่าว ทำให้ชื่อของวัดยังคงสะท้อนถึงหน้าที่ดั้งเดิมของสถานที่แห่งนี้อย่างชัดเจน

ตามตำนานกล่าวว่า พระองค์อินทร์ ในรัชสมัยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 ทรงเป็นผู้สร้างวัดนี้เมื่อ พ.ศ. 2046 วัดหน้าพระเมรุมีบทบาทสำคัญทางประวัติศาสตร์ โดยในปี พ.ศ. 2106 สมเด็จพระมหาจักรพรรดิได้ทำสัญญาสงบศึกกับพระเจ้าบุเรงนองแห่งกรุงหงสาวดี และได้โปรดให้สร้างพลับพลาที่ประทับขึ้นบริเวณระหว่างวัดหน้าพระเมรุกับวัดหัสดาวาส เพื่อใช้เป็นสถานที่ประกอบพระราชพิธีและการเจรจาทางการทูตในช่วงสงคราม

วัดหน้าพระเมรุนับเป็นวัดเพียงแห่งเดียวในกรุงศรีอยุธยาที่ ไม่ถูกกองทัพพม่าทำลาย เมื่อครั้งเสียกรุงในปี พ.ศ. 2310 ส่งผลให้สถาปัตยกรรมแบบอยุธยายังคงปรากฏอยู่ในสภาพสมบูรณ์มากที่สุดแห่งหนึ่งในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยเฉพาะพระอุโบสถซึ่งถือเป็นตัวอย่างชั้นยอดของสถาปัตยกรรมอยุธยาตอนต้น

พระอุโบสถมีขนาดยาวประมาณ 50 เมตร กว้าง 16 เมตร เป็นอาคารแบบอยุธยาตอนต้นที่มีเสาภายใน ต่อมาในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ได้มีการขยายอาคารโดยเพิ่มเสารับชายคาภายนอก ทำให้โครงสร้างดูสง่างามและมั่นคงยิ่งขึ้น หน้าบันพระอุโบสถทำจากไม้สัก แกะสลักเป็นรูป พระนารายณ์ทรงครุฑเหยียบเศียรนาค พร้อมรูปราหูประดับอยู่สองข้างของเศียรนาค แสดงถึงคติจักรวาลและความเชื่อทางศาสนาแบบไทยดั้งเดิม

หน้าต่างของพระอุโบสถเจาะเป็นช่องยาวตามแนวตั้ง มีเสาเหลี่ยมเรียงเป็นสองแถว แถวละแปดต้น หัวเสาตกแต่งด้วยบัวโถแบบอยุธยา ภายในประดับเพดานด้วยลวดลายดาวเพดานซึ่งเป็นงานจำหลักไม้ลงรักปิดทองอย่างประณีต ส่วนบานประตูของพระวิหารน้อยเป็นงานแกะสลักไม้สักหนา แกะจากแผ่นไม้ทั้งแผ่นโดยไม่มีการต่อชิ้นส่วน ลวดลายซ้อนกันหลายชั้น แสดงถึงฝีมือช่างชั้นสูงในสมัยอยุธยา

พระประธานในพระอุโบสถสร้างขึ้นในช่วงปลายสมัยอยุธยา เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย หล่อด้วยทองสัมฤทธิ์ ทรงเครื่องอย่างกษัตริย์ มีพระนามว่า “พระพุทธนิมิตวิชิตมารโมลีศรีสรรเพชญ์บรมไตรโลกนาถ” นับเป็นพระพุทธรูปทรงเครื่องสมัยอยุธยาที่มีขนาดใหญ่ที่สุดเท่าที่ปรากฏอยู่ในปัจจุบัน มีความสูงประมาณ 6 เมตร หน้าตักกว้างประมาณ 4.40 เมตร และมีความงดงามสมบูรณ์เป็นอย่างยิ่ง

ในสมัยรัชกาลที่ 3 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ได้มีการปฏิสังขรณ์วัดหน้าพระเมรุโดยยังคงรักษารูปแบบดั้งเดิมไว้ และได้อัญเชิญ พระคันธารราฐ หรือพระพุทธรูปศิลาสีเขียว ปางประทับนั่งห้อยพระบาท ศิลปะสมัยทวารวดี จากวัดมหาธาตุ มาประดิษฐานไว้ในวิหารสรรเพชญ์ หรือที่เรียกกันว่า “วิหารน้อย” ซึ่งตั้งอยู่ข้างพระอุโบสถ

พระพุทธรูปศิลานั่งห้อยพระบาทสมัยทวารวดีองค์นี้ นับเป็นหนึ่งใน ห้าองค์ที่มีอยู่ในประเทศไทย จึงถือเป็นโบราณวัตถุที่มีคุณค่าอย่างยิ่งทั้งในด้านประวัติศาสตร์ ศิลปกรรม และพุทธศาสนา วัดหน้าพระเมรุจึงเป็นศาสนสถานที่สะท้อนทั้งความรุ่งเรือง ความศรัทธา และความต่อเนื่องของอารยธรรมไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันอย่างแท้จริง

รถยนต์ส่วนตัว:

• ข้ามสะพานปรีดี-ธำรง ตรงไปถึงเจดีย์วัดสามปลื้มแล้วเลี้ยวซ้าย ข้ามสะพานผ่านหน้าพระราชวังโบราณ วัดจะอยู่ทางด้านขวาริมคลองสระบัว

รถตุ๊กตุ๊กหัวกบ:

• สามารถเหมาได้จากสถานีรถไฟหรือบริเวณหน้าตลาดเจ้าพรหม แจ้งชื่อวัดหน้าพระเมรุได้ทันที

จักรยาน/จักรยานยนต์เช่า:

• ขี่เที่ยวชมรอบเกาะเมืองอยุธยา โดยวัดตั้งอยู่ทางทิศเหนือของพระราชวังหลวง

ช่วงเวลาที่แนะนำ:

• สามารถเที่ยวชมได้ตลอดทั้งปี แต่ช่วงเช้า (08:00 - 10:00) จะได้แสงสวยเหมาะกับการถ่ายภาพพระอุโบสถและอากาศยังไม่ร้อนจัด

การแต่งกาย:

• เนื่องจากเป็นศาสนสถานที่สำคัญ ควรแต่งกายสุภาพ มิดชิด (งดกางเกงขาสั้นเหนือเข่าและเสื้อแขนกุด)

การถ่ายภาพ:

• ภายในพระอุโบสถอนุญาตให้ถ่ายภาพได้แต่ควรใช้ความสงบและไม่ใช้แฟลชเพื่อรักษาความศักดิ์สิทธิ์และป้องกันความเสียหายต่อโบราณวัตถุ

ของดีรอบวัด:

• บริเวณหน้าวัดมีร้านขายเครื่องดื่มและของที่ระลึกพื้นเมือง รวมถึงอยู่ใกล้กับโซนร้านอาหารริมน้ำย่านคลองสระบัว

การวางแผน:

• ควรเผื่อเวลาประมาณ 1 ชั่วโมงสำหรับการชมทั้งพระอุโบสถ วิหารน้อย และเดินชมรอบบริเวณเพื่อเก็บรายละเอียดศิลปกรรม

ค่าเข้าชม

• ชาวไทย: ผู้ใหญ่ เข้าชมฟรี, เด็ก เข้าชมฟรี

• ชาวต่างชาติ: 20 บาท

เวลาทำการ

• เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 08:00 – 17:00 น.