บ้านวงศ์บุรี (Vongburi House Museum) สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2440 ตามดำริของ แม่เจ้าบัวถา มหายศปัญญา เพื่อเป็นเรือนหอของ เจ้าสุธรรมา และ หลวงพงษ์พิบูลย์ สะท้อนถึงความมั่งคั่งของตระกูลชนชั้นสูงในยุคที่กิจการป่าไม้ของจังหวัดแพร่เฟื่องฟูที่สุด

สถาปัตยกรรมวิจิตร

ตัวอาคารเป็นเรือนไม้สัก 2 ชั้น ทรงปั้นหยา ทาสีชมพูอ่อนอันเป็นเอกลักษณ์ ประดับไม้สักฉลุลวดลายเถาวัลย์และดอกไม้แบบเรือนขนมปังขิงตามช่องลมและระเบียง เป็นศิลปะตะวันตกที่นิยมในสมัยรัชกาลที่ 5 ผสานกับโครงสร้างเรือนไม้ล้านนาได้อย่างลงตัว

พิพิธภัณฑ์ที่มีลมหายใจ

ภายในยังคงสภาพห้องนอน ห้องรับแขก และห้องพระตามรูปแบบดั้งเดิม จัดแสดงข้าวของเครื่องใช้ในอดีต รวมถึงเอกสารสำคัญที่ช่วยให้เข้าใจระบบสัมปทานป่าไม้และวิถีชีวิตเจ้านายเมืองเหนือได้อย่างลึกซึ้ง

รางวัลการันตี

ด้วยการดูแลรักษาอย่างดีเยี่ยม บ้านวงศ์บุรีได้รับรางวัล อาคารอนุรักษ์ดีเด่น พ.ศ. 2536 จากสมาคมสถาปนิกสยามฯ และยังถูกใช้เป็นสถานที่ถ่ายทำละครย้อนยุคชื่อดังหลายเรื่อง

• รถยนต์ส่วนตัว: จากวงเวียนน้ำพุใจกลางเมืองแพร่ ขับตรงไปตามถนนเจริญเมือง จากนั้นเลี้ยวซ้ายเข้าถนนคำลือประมาณ 400 เมตร คุ้มวงศ์บุรีจะอยู่ทางขวามือ มีที่จอดรถให้บริการฟรีด้านใน

• ช่วงเช้าหรือบ่ายแก่เหมาะกับการถ่ายภาพ แสงนวลช่วยขับสีชมพูพาสเทลของอาคารได้สวยงาม

• สามารถเดินเที่ยวแบบ Loop ในย่านเมืองเก่า: คุ้มเจ้าหลวง → บ้านวงศ์บุรี → วัดพงษ์สุนันท์

• ภายในบางจุดห้ามถ่ายภาพหรือใช้แฟลช เพื่อการอนุรักษ์โบราณวัตถุ ควรสังเกตป้ายแจ้งอย่างเคร่งครัด

• ผู้ใหญ่: 30 บาท

• เด็ก: 10 บาท

เวลาเปิด–ปิด:

• เปิดทุกวัน เวลา 09:00 – 16:30 น. (วันอาทิตย์อาจปิดเร็วกว่าปกติเล็กน้อย แนะนำให้เข้าชมก่อน 15:00 น.)