พระที่นั่งไกรสรสีหราช (Phra Thinang Kraison Siharat) หรือที่ชาวบ้านนิยมเรียกกันว่า “พระที่นั่งเย็น” เป็นพระที่นั่งขนาดกะทัดรัดที่ตั้งอยู่บนเกาะกลาง ทะเลชุบศร ซึ่งในอดีตเคยเป็นอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ที่ใช้หล่อเลี้ยงเมืองลพบุรี พระที่นั่งแห่งนี้สร้างขึ้นในสมัย สมเด็จพระนารายณ์มหาราช เพื่อใช้เป็นที่ประทับแปรพระราชฐานในช่วงฤดูหนาว และเป็นสถานที่สำหรับพักผ่อนพระอิริยาบถ เนื่องจากมีทำเลที่ตั้งท่ามกลางธรรมชาติที่ร่มรื่น อากาศเย็นสบาย และเงียบสงบ

ความสำคัญทางประวัติศาสตร์ที่โดดเด่นที่สุดของพระที่นั่งไกรสรสีหราช คือการเป็น หอดูดาวแห่งแรกของประเทศไทย โดยในวันที่ 11 ธันวาคม พ.ศ. 2228 สมเด็จพระนารายณ์มหาราชทรงใช้สถานที่แห่งนี้ทอดพระเนตรการเกิด จันทรุปราคา ร่วมกับคณะบาทหลวงเจซูอิตชาวฝรั่งเศส เหตุการณ์ดังกล่าวถือเป็นหลักฐานสำคัญของการรับเอาวิทยาการสมัยใหม่จากโลกตะวันตกเข้าสู่สยาม และสะท้อนถึงความก้าวหน้าทางด้านการดาราศาสตร์และการทูตในรัชสมัยของพระองค์

ลักษณะทางสถาปัตยกรรมของพระที่นั่งเป็นอาคารก่ออิฐถือปูน มีรูปแบบศิลปะที่ผสมผสานระหว่างศิลปะไทยและตะวันตกอย่างกลมกลืน โดยเฉพาะการใช้ช่องหน้าต่างและประตูทรงโค้งแหลม แม้ในปัจจุบันจะเหลือเพียงแนวผนังและโครงสร้างฐานอาคาร แต่ก็ยังสามารถสัมผัสได้ถึงความประณีตของงานช่างและแนวคิดการออกแบบที่ล้ำสมัยในยุคนั้น

พื้นที่โดยรอบพระที่นั่งได้รับการปรับภูมิทัศน์ โดยมีการขุดสระน้ำขึ้นใหม่เพื่อจำลองบรรยากาศในอดีต ให้สอดคล้องกับภาพของพระที่นั่งที่เคยตั้งอยู่กลางผืนน้ำอันกว้างใหญ่ของทะเลชุบศร บรรยากาศโดยรอบเต็มไปด้วยความร่มรื่นจากแมกไม้เก่าแก่ และมีความเงียบสงบมากกว่าโบราณสถานในเขตเมืองชั้นใน

พระที่นั่งไกรสรสีหราชจึงเป็นสถานที่ที่มีเสน่ห์สำหรับ นักประวัติศาสตร์ นักดาราศาสตร์ และผู้รักศิลปะ ที่ต้องการศึกษาการผสมผสานระหว่างความเชื่อแบบไทยกับวิทยาการตะวันตก การมาเยือนที่นี่จะทำให้ผู้เดินทางได้ซึมซับเรื่องราวของยุคทองแห่งการเรียนรู้และการเปิดรับโลกกว้างของสยามอย่างลึกซึ้ง

ขอเชิญทุกท่านร่วมย้อนรอยหน้าประวัติศาสตร์ดาราศาสตร์ไทย และสัมผัสความงดงามที่แฝงด้วยองค์ความรู้ ณ โบราณสถานพระที่นั่งไกรสรสีหราชแห่งนี้

รถยนต์ส่วนตัว:

• ข้ามสะพานแม่น้ำลพบุรีไปทางตำบลทะเลชุบศร มุ่งหน้าไปทางหมู่บ้านหินสองก้อน จะมีป้ายบอกทางชัดเจนตลอดเส้นทาง

รถจักรยานยนต์รับจ้าง:

• สามารถเรียกจากสถานีรถไฟหรือตัวเมืองลพบุรี เนื่องจากอยู่ไม่ไกลจากแหล่งท่องเที่ยวอื่นในย่านนั้น

รถสองแถว:

• นั่งรถสายลพบุรี-บ้านเบิก จากหน้าพระนารายณ์ราชนิเวศน์มาลงบริเวณทางเข้าพระที่นั่ง

ช่วงเวลาที่แนะนำ:

• ช่วง เดือนธันวาคม จะเป็นช่วงที่อากาศเย็นสบายที่สุดและเป็นเดือนที่รำลึกถึงเหตุการณ์ทอดพระเนตรจันทรุปราคาครั้งประวัติศาสตร์

การเตรียมตัว:

• บริเวณพระที่นั่งเป็นที่โล่งกว้าง ควรเตรียม ร่มหรือหมวก มาให้พร้อมหากเดินทางมาในช่วงกลางวัน

การถ่ายภาพ:

• มุมมหาชนคือ ภาพสะท้อนน้ำของพระที่นั่ง โดยแนะนำให้มาในช่วงเช้าหรือเย็นเพื่อให้ได้แสงที่นุ่มนวลและเงาสะท้อนที่ชัดเจน

ข้อควรระวัง:

• ระมัดระวังการปีนป่ายบนซากอิฐโบราณสถานเพื่อช่วยกันรักษาโครงสร้างดั้งเดิมไม่ให้ชำรุดเสียหาย

การวางแผนเดินทาง:

• สามารถเที่ยวชมต่อจาก หมู่บ้านทำดินสอพอง ได้ทันทีเนื่องจากอยู่ในเขตหมู่บ้านหินสองก้อนเหมือนกัน

ค่าธรรมเนียมการเข้าชม

• ชาวไทย: 10 บาท

• ชาวต่างชาติ: 50 บาท

ช่วงเวลาเปิด-ปิด

• เปิดให้เข้าชมทุกวัน: 08:30 – 16:30 น.

• หมายเหตุ: แนะนำให้เข้าชมช่วงเช้าเพื่อหลีกเลี่ยงอากาศร้อนจัด