ถนนคนเดินกว๊านพะเยา (Kwan Phayao Walking Street) เป็นโครงการขับเคลื่อนทางวัฒนธรรมและเศรษฐกิจที่สำคัญของจังหวัดพะเยา ตั้งอยู่บนถนนท่ากว๊านซึ่งเป็นเส้นทางเลียบชายฝั่งกว๊านพะเยา ทะเลสาบน้ำจืดขนาดใหญ่ที่สุดของภาคเหนือ ทุกช่วงเย็นวันศุกร์ เสาร์ และอาทิตย์ พื้นที่แห่งนี้จะถูกจัดสรรให้เป็นเขตเดินเท้า โดยปิดการจราจรเพื่อรองรับร้านค้ากว่า 300 ถึง 500 แห่ง ซึ่งจุดมุ่งหมายหลักไม่ใช่เพียงการค้าขาย แต่เป็นการสร้างพื้นที่สาธารณะเพื่อเชื่อมโยงความสัมพันธ์ระหว่างชุมชนท้องถิ่นกับนักท่องเที่ยว ท่ามกลางทัศนียภาพทางธรรมชาติที่สง่างามของเทือกเขาผีปันน้ำที่โอบล้อมผืนน้ำอันกว้างใหญ่เอาไว้

ถนนคนเดินแห่งนี้คือแหล่งรวบรวมอาหารพื้นเมืองที่เป็นตัวแทนของกลุ่มวัฒนธรรมล้านนาและกลุ่มชาติพันธุ์ในพะเยาอย่างครบถ้วน เมนูอาหารที่จัดแสดงและจำหน่ายสะท้อนถึงความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศในกว๊านพะเยา เช่น ปลาส้มพะเยา ซึ่งเป็นสินค้าที่ได้รับสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์  อันเป็นภูมิปัญญาการถนอมอาหารที่สืบทอดกันมาหลายทศวรรษ นอกจากนี้ยังมีอาหารประเภท ไส้อั่ว น้ำพริกหนุ่ม และข้าวซอย ที่เน้นการใช้สมุนไพรท้องถิ่นเป็นส่วนประกอบหลัก รวมถึงขนมโบราณอย่าง ข้าวปุกงา ที่สะท้อนถึงวัฒนธรรมการบริโภคธัญพืชของชาวไทยภูเขาและชาวไทยลื้อ การนำเสนออาหารในพื้นที่มีการควบคุมเรื่องสุขอนามัยและราคาสินค้าที่เป็นธรรม ทำให้ที่นี่เป็นต้นแบบของตลาดการท่องเที่ยวเชิงอาหาร  ที่ยั่งยืน

ในส่วนของการจำหน่ายสินค้าหัตถกรรม ถนนคนเดินกว๊านพะเยาทำหน้าที่เป็นเวทีแสดงศักยภาพของงานทำมือ ที่ประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาชาวบ้านมาสร้างสรรค์เป็นผลิตภัณฑ์ร่วมสมัย ไฮไลต์ที่สำคัญคือ งานจักสานจากผักตบชวา ซึ่งเป็นการปรับเปลี่ยนวัชพืชทางน้ำให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์ที่มีมูลค่าเพิ่มสูง เช่น กระเป๋าแฟชั่นและเครื่องใช้ในบ้าน ซึ่งแสดงให้เห็นถึงแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน ภายในชุมชน นอกจากนี้ยังมี ผ้าฝ้ายทอมือ จากกลุ่มสตรีบ้านท้องถิ่นที่ใช้เทคนิคการทอลวดลายโบราณควบคู่ไปกับการออกแบบที่ทันสมัย สินค้าเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงของที่ระลึก แต่เป็นประจักษ์พยานทางวัฒนธรรมที่บ่งบอกถึงรากเหง้า ความประณีต และความคิดสร้างสรรค์ของศิลปินท้องถิ่นในเขตภาคเหนือตอนบน

องค์ประกอบสำคัญที่ทำให้ถนนคนเดินแห่งนี้มีชื่อเสียงในระดับประเทศคือการบริหารจัดการพื้นที่ให้สอดคล้องกับ นิเวศสุนทรียภาพ ของกว๊านพะเยา ทำเลที่ตั้งที่อยู่ขนานไปกับริมน้ำช่วยให้นักท่องเที่ยวสามารถสัมผัสกับบรรยากาศยามเย็นและการชมพระอาทิตย์ตกลับขอบฟ้า ซึ่งถือเป็นทัศนียภาพที่งดงามและมีชื่อเสียงที่สุดจุดหนึ่งในประเทศไทย บรรยากาศดังกล่าวช่วยส่งเสริมให้นักท่องเที่ยวเกิดความรู้สึกผ่อนคลาย และสร้างความประทับใจในเชิงอารมณ์ที่ลึกซึ้ง ตลอดเส้นทางยังมีการจัดโซนกิจกรรมนันทนาการ เช่น ดนตรีพื้นบ้านและการแสดงทางวัฒนธรรมที่เป็นระเบียบเรียบร้อย ทำให้ถนนคนเดินกว๊านพะเยาเป็นพื้นที่ตัวอย่างในการผสมผสานระหว่างพาณิชยศิลป์ การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และการเชิดชูอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของท้องถิ่นได้อย่างสมบูรณ์แบบ

• หากเดินทางจากตัวเมืองพะเยา สามารถขับตรงมาบนถนนพหลโยธิน (ทางหลวงหมายเลข 1) แล้วเลี้ยวเข้าถนนประตูลี้ จากนั้นตรงต่อมายังถนนท่ากว๊านจะพบพื้นที่จัดงานอยู่ด้านหลังเทศบาลเมืองพะเยา

• มีจุดจอดรถบริเวณรอบกว๊านพะเยา และสามารถเดินเข้ามาในพื้นที่ตลาดได้สะดวก เนื่องจากถนนถูกปิดการจราจรในช่วงเวลาจัดงาน

• นักท่องเที่ยวที่พักในเขตเมืองพะเยาสามารถเดินหรือปั่นจักรยานมาได้อย่างสะดวก

• เวลาที่เหมาะสม: ควรมาในช่วงหัวค่ำประมาณ 17:00 น. เพื่อเดินเล่นและหาซื้ออาหารค่ำก่อนที่ตลาดจะเริ่มเก็บร้านช่วง 21:00–22:00 น.

• อาหารท้องถิ่น: ไม่ควรพลาดชิมของกินพื้นเมือง เช่น ไส้อั่ว น้ำพริกหนุ่ม ข้าวซอย และขนมพื้นบ้าน

• บรรยากาศยามเย็น: เป็นจุดชมพระอาทิตย์ตกริมกว๊านพะเยาที่งดงามและโรแมนติกที่สุดแห่งหนึ่งของภาคเหนือ

ค่าเข้าชม:

• ไม่มีค่าเข้าชม (เป็นตลาดเปิด)

เวลาเปิด–ปิด:

• จัดเฉพาะวันศุกร์ และวันเสาร์ของทุกสัปดาห์

• เวลาทำการโดยประมาณ 15.30 น. – 22.00 น.