พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ รามคำแหง (Ramkhamhaeng National Museum) เป็นสถานที่รวบรวมและจัดแสดงโบราณวัตถุที่ได้จากการขุดค้นทางโบราณคดีและการบูรณะโบราณสถานในเขตมรดกโลกสุโขทัยและพื้นที่ใกล้เคียง พิพิธภัณฑ์แห่งนี้ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2503 และได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 เสด็จพระราชดำเนินมาทรงเปิดพิพิธภัณฑ์อย่างเป็นทางการ ตัวอาคารแบ่งออกเป็น 2 ส่วนหลัก คือ อาคารจัดแสดงภายในที่ทันสมัยและลานจัดแสดงกลางแจ้ง ซึ่งจัดแสดงทั้งงานประติมากรรมศิลา สถาปัตยกรรม และเครื่องใช้โบราณที่สะท้อนถึงวิถีชีวิตและความรุ่งเรืองของไทยเมื่อกว่า 700 ปีก่อน

โบราณวัตถุที่สำคัญที่สุดซึ่งถือเป็นสมบัติชาติที่ห้ามพลาดคือ ศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหงมหาราชของจริง ซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียนจาก UNESCO ให้เป็นมรดกความทรงจำแห่งโลก จารึกนี้คือหลักฐานการประดิษฐ์อักษรไทยและการวางรากฐานการปกครองในสมัยสุโขทัย นอกจากนี้ ภายในพิพิธภัณฑ์ยังเป็นที่ประดิษฐาน พระพุทธรูปลีลา และพระพุทธรูปปางต่างๆ ในศิลปะสุโขทัยแท้ ซึ่งได้รับการยอมรับว่าเป็นศิลปะทางพุทธศาสนาที่งดงามและอ่อนช้อยที่สุดในประวัติศาสตร์ไทย รวมถึงมีส่วนจัดแสดงพระพุทธรูปทองคำและเครื่องทองโบราณที่ขุดพบจากกรุวัดต่างๆ ในสุโขทัย

เนื้อหาการจัดแสดงยังครอบคลุมไปถึงภูมิปัญญาด้านเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมในอดีต โดยเฉพาะ เครื่องสังคโลก ซึ่งเป็นสินค้าส่งออกที่สำคัญของสุโขทัยไปยังนานาประเทศในเอเชีย นักท่องเที่ยวจะได้เห็นพัฒนาการของเครื่องเซรามิกโบราณที่มีลวดลายประณีตและเทคนิคการเคลือบผิวที่เป็นเอกลักษณ์ รวมถึงการจัดแสดงเทวรูปฮินดูหล่อด้วยโลหะสัมฤทธิ์ขนาดใหญ่ ซึ่งแสดงถึงความหลากหลายทางความเชื่อและอิทธิพลทางวัฒนธรรมที่ผสมผสานกันอย่างลงตัวในอาณาจักรสุโขทัย

ปัจจุบัน พิพิธภัณฑ์แห่งนี้ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ที่สำคัญที่สุดสำหรับนักโบราณคดีและนักท่องเที่ยวทั่วโลก การเดินชมพิพิธภัณฑ์ก่อนการออกไปชมอุทยานประวัติศาสตร์จะช่วยให้เห็นภาพรวมของผังเมือง ระบบชลประทานโบราณ  และความเชื่อมโยงระหว่างศาสนสถานกับวิถีชีวิตชาวเมืองได้อย่างชัดเจนที่สุด การเข้าชมสถานที่แห่งนี้จึงเป็นการเติมเต็มความรู้ความเข้าใจในรากฐานของความเป็นชาติไทยที่ได้รับการอนุรักษ์ไว้อย่างเป็นระบบและมีมาตรฐานระดับสากล

• ตำแหน่ง: ตั้งอยู่ตรงข้ามวัดมหาธาตุ ใกล้กับประตูทางเข้าอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัยโซนกลาง

• การเดินทาง: หากพักในเขตเมืองเก่าสามารถเดินเท้ามาได้ หรือปั่นจักรยานมาจอดที่บริเวณที่จอดรถหน้าพิพิธภัณฑ์ได้อย่างสะดวก

• ช่วงเวลา: แนะนำให้เข้าชมช่วงเช้าหรือบ่ายที่อากาศร้อน เนื่องจากภายในอาคารจัดแสดงมีเครื่องปรับอากาศเย็นสบาย

• กิจกรรม: ควรเผื่อเวลาประมาณ 1-2 ชั่วโมงเพื่อศึกษาข้อมูลจากป้ายบรรยายที่มีทั้งภาษาไทยและอังกฤษ

• ระเบียบ: ห้ามจับต้องโบราณวัตถุ และการถ่ายรูปสามารถทำได้ในจุดที่ได้รับอนุญาตเท่านั้น (งดใช้แฟลช)

ค่าเข้าชม:

• ชาวไทย: 30 บาท

• ชาวต่างชาติ: 150 บาท

เวลาเปิด-ปิด:

• เปิดให้บริการทุกวัน 09:00 – 16:00 น.