วัดพุทไธศวรรย์ (Phutthaisawan Temple) เป็นพระอารามหลวงเก่าแก่ที่ตั้งอยู่ริมฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยา ถือเป็นหนึ่งในวัดสำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของกรุงศรีอยุธยา สร้างขึ้นเมื่อพุทธศักราช 1896 โดย สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง) ณ สถานที่ซึ่งเคยเป็นพลับพลาที่ประทับก่อนการสถาปนากรุงศรีอยุธยา วัดแห่งนี้จึงมีความหมายเชิงสัญลักษณ์ในฐานะจุดเริ่มต้นของราชธานีอันยิ่งใหญ่ และเป็นศูนย์รวมศรัทธาของบ้านเมืองมาตั้งแต่แรกเริ่ม

ตลอดช่วงเวลาหลายร้อยปี วัดพุทไธศวรรย์ได้รับการบูรณะ ซ่อมแซม และสร้างต่อเติมอย่างต่อเนื่องโดยพระมหากษัตริย์หลายพระองค์ในสมัยกรุงศรีอยุธยา ทำให้สถาปัตยกรรมภายในวัดสะท้อนพัฒนาการทางศิลปกรรมในแต่ละยุคสมัยได้อย่างชัดเจน แม้วัดจะรอดพ้นจากการถูกเผาทำลายอย่างสิ้นเชิงในคราวเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 เมื่อพุทธศักราช 2310 แต่ก็ถูกปล้นสะดมทรัพย์สินอย่างหนัก โดยเฉพาะทองคำและของมีค่าต่าง ๆ ซึ่งในสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช มีการนำทองคำออกจากวัดถึงสามลำเรือ เพื่อนำไปใช้เป็นทรัพยากรในการฟื้นฟูและสร้างกรุงธนบุรีเป็นราชธานีใหม่

ภายหลังจากนั้น วัดพุทไธศวรรย์ได้รับการฟื้นฟูอย่างต่อเนื่อง โดยความร่วมมือของกรมศิลปากรและพระมหากษัตริย์ในรัชสมัยต่อมา เพื่ออนุรักษ์โบราณสถานอันทรงคุณค่าแห่งนี้ให้คงอยู่เป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์และศิลปวัฒนธรรมของชาติ วัดจึงยังคงปรากฏความยิ่งใหญ่และความศักดิ์สิทธิ์ให้เห็นมาจนถึงปัจจุบัน

โบราณสถานและสิ่งสำคัญภายในวัดมีจำนวนมาก โดยมี ปรางค์ประธานสีขาว เป็นศูนย์กลาง สร้างขึ้นตั้งแต่พุทธศักราช 1895 มีลักษณะเป็นศิลปะขอม ตั้งตระหง่านอยู่กลางเขตพุทธาวาส ภายในองค์ปรางค์ประดิษฐาน พระพุทธรูปนอน และ รอยพระพุทธบาทจำนวนสองรอย ซึ่งเป็นที่เคารพสักการะของพุทธศาสนิกชนโดยทั่วไป รอบองค์ปรางค์มี มณฑปสองหลัง ตั้งอยู่ทางทิศเหนือและทิศใต้ เสริมความสมดุลของผังวัดตามคติความเชื่อทางศาสนา

นอกจากนี้ ภายในวัดยังคงหลงเหลือ ภาพจิตรกรรมฝาผนังสมัยอยุธยา ซึ่งบอกเล่าเรื่องราวการเดินทางของพระสงฆ์ไทยไปศึกษาพระพุทธศาสนาที่ลังกาในปีพุทธศักราช 2296 และ 2298 สะท้อนความสัมพันธ์ทางศาสนาและวัฒนธรรมระหว่างไทยกับต่างประเทศ ภายในพื้นที่ยังมี พระราชานุสาวรีย์กษัตริย์ 5 พระองค์ เพื่อรำลึกถึงพระมหากษัตริย์ผู้มีบทบาทสำคัญในประวัติศาสตร์ รวมถึง พระตำหนักสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ ซึ่งใช้เป็นที่พำนักของพระเถระชั้นผู้ใหญ่ในสมัยกรุงศรีอยุธยา และ พระพุทธรูปปางต่าง ๆ ที่เรียงรายอยู่ตามแนวพระระเบียงโดยรอบวัดอย่างสง่างาม

ในด้านวัฒนธรรมร่วมสมัย วัดพุทไธศวรรย์ยังเป็นที่รู้จักในวงกว้างจากการปรากฏในละครโทรทัศน์เรื่อง บุพเพสันนิวาส 2 (Love Destiny II) ซึ่งถ่ายทอดเรื่องราวในสมัยปลายกรุงศรีอยุธยา โดยวัดแห่งนี้ถูกใช้เป็นฉากสำคัญในการฝึกดาบและอาคมของ “ขุนหลวงท้ายสระ” ร่วมกับลูกศิษย์อย่างหมื่นสุนทรเทวาและหมื่นเรืองราชภักดี รวมถึงฉากงานโคมไฟประทีบอันงดงามในตอนที่ 25 ส่งผลให้วัดพุทไธศวรรย์กลายเป็นจุดหมายของนักท่องเที่ยวที่นิยมเดินทางมาตามรอยละคร และช่วยเชื่อมโยงประวัติศาสตร์โบราณเข้ากับสื่อร่วมสมัยได้อย่างน่าสนใจ

วัดพุทไธศวรรย์จึงมิได้เป็นเพียงโบราณสถาน หากแต่เป็นสถานที่ที่สะท้อนจุดเริ่มต้นของกรุงศรีอยุธยา ความรุ่งเรืองทางศาสนา ศิลปกรรม และความทรงจำร่วมของคนไทยจากอดีตสู่ปัจจุบันได้อย่างครบถ้วน

รถยนต์ส่วนตัว:

• ข้ามสะพานกษัตราธิราชเลี้ยวซ้ายเข้าถนนเส้นรอบเมืองฝั่งใต้ (ถนนหมายเลข 3469) ขับตามป้ายบอกทางจนถึงวัดซึ่งตั้งอยู่ริมแม่น้ำ

ทางเรือ:

• สามารถเหมาเรือหางยาวจากบริเวณหน้าวัดพนัญเชิงหรือท่าเรือในเกาะเมืองเพื่อล่องชมทัศนียภาพสองฝั่งแม่น้ำมาจนถึงหน้าวัด

รถตุ๊กตุ๊กหัวกบ:

• บริการเหมาคันจากตัวเมืองอยุธยา โดยแจ้งชื่อวัดพุทไธศวรรย์ (อยู่นอกเกาะเมืองฝั่งใต้)

ช่วงเวลาที่แนะนำ:

• ช่วงเช้า (08:00 - 10:00) จะเงียบสงบและอากาศเย็นสบาย หรือช่วงเย็น (16:30 เป็นต้นไป) เพื่อชมแสงไฟประดับพระปรางค์จากฝั่งตรงข้ามแม่น้ำ

การแต่งกาย:

• เนื่องจากเป็นวัดที่มีความศักดิ์สิทธิ์และมีพระสงฆ์จำพัดอยู่ ควรแต่งกายสุภาพ มิดชิด

การถ่ายภาพ:

• มุมถ่ายภาพยอดฮิตคือบริเวณระเบียงคดที่มีพระพุทธรูปเรียงราย และมุมจากริมน้ำที่เห็นพระปรางค์ประธานโดดเด่น

จุดน่าสนใจเพิ่มเติม:

• อย่าลืมแวะชมตำหนักพระพุทธโฆษาจารย์และหมู่เจดีย์รายรอบพระปรางค์เพื่อชมรายละเอียดศิลปกรรมอยุธยาตอนกลาง

การวางแผน:

• วัดนี้อยู่นอกเกาะเมืองฝั่งใต้ แนะนำให้จัดทริปคู่กับวัดไชยวัฒนารามและวัดกษัตราธิราชซึ่งอยู่ในโซนเดียวกัน

ค่าเข้าชม

• ชาวไทย: เข้าชมฟรี

• ชาวต่างชาติ: เข้าชมฟรี

เวลาทำการ

• เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 08:00 – 17:00 น.